Publicaties

U vindt hier artikelen en rapporten die de Waddenzee en het thema Cultuurhistorie betreffen.

De Waddenzee is een reusachtig getijdengebied met zandplaten, slikvlakten, prielen en kwelders. Een tot dertig kilometer brede zone valt tweemaal per etmaal grotendeels droog. Waarbij de grijze kleur van de modder domineert als indruk, en letterlijk een belevenis van grote schaal en leegte kleurt. Een extreme ervaring, met een grote aantrekkingskracht op wadlopers en vogelspotters. Al geruime tijd voordat in 2009 het Nederlandse en het Duitse deel van de Waddenzee samen op de lijst van het Werelderfgoed terecht kwam, heeft Duitsland in fasen zijn gebied tot de status van nationaal park verheven (1985, 1986, 1990). Denemarken deed hetzelfde in 2010. Maar Nederland heeft tot dusver het idee van een XL parkbeleving niet omarmd. Dit essay plaatst daar wat kanttekeningen bij en opent een perspectief voor een
mogelijke aansluiting, zonder daarbij de vorm van de toeristische infrastructuur in de buurlanden te willen aanbevelen. Een eigenzinnig Nederlands concept voor een meer bewuste vorm van toegankelijkheid van de Waddenzee zou, zowel vanuit een locaal als een internationaal perspectief, alsnog het XL parkconcept kunnen ondersteunen.

Lees het volledige essay: De Waddenzee, een gigantisch wereldnatuurerfgoed-park. (pdf 0,3 Mb) Bron: KNOB Bulletin 2011-06, Jos Bosman.

Victorie is de naam van de voormalige bunker. Hij doet nu dienst als vakantiehuisje. Met gekleurde gordijnen en bloembakken voor de ramen ziet het er best gezellig uit. Dat vinden de eigenaren van het huisje zeker, ze barbecueën en zonnebaden er op los. Toch klinkt er soms een stem uit het verleden, de wind blaast Duitse soldatenliederen mee. En hoe ontspannen is een vakantie, als je zoontje om de haverklap een stuk overgebleven munitie uit de duinen haalt?
De voormalige bunker is het decor van de voorstelling Gewapend Beton die op het Oerol festival 2011 op Terschelling speelde. Victorie is geen bestaand vakantiehuisje en de eigenaren zijn acteurs. De kwestie die ze aansnijden is echter niet ontsproten uit de fantasie van deze creatieve geesten. Ze lieten zich inspireren door een krantenartikel uit 2003 waar acht voormalige bunkers op Terschelling te koop aangeboden werden. De oppervlakte varieert van 31 m2 tot 59m2 voor een bunker met plaats voor vier personen. De vraagprijs van deze bunker was 285.000 euro.
Met de extravagante aankleding van de bunker als vakantiehuisje zetten de acteurs de kijkers aan het denken. Is dit erfgoed wel geschikt om zorgeloos in te recreëren? Met de schimmen van Duitse soldaten uit het verleden zetten ze deze discussie helemaal op scherp.
De omgang met de bunkers van de Atlantikwall vraagt om een voorzichtige aanpak. Het verleden mag niet zomaar uit het oog worden verloren. Dit verleden wordt vaak in de vorm van een bunkermuseum geëxposeerd, waar vooral het militaire karakter van de bunkers wordt getoond. In dit artikel wordt erop gewezen dat naast de militaire geschiedenis, de Atlantikwall ook een rijke culturele geschiedenis kent. Daarnaast wordt de objectgerichte benaderingswijze van de Atlantikwall geproblematiseerd. De bunkers op de Waddeneilanden Schiermonnikoog en Ameland staan in dit artikel centraal.

De biografie van de bunker Een nieuwe kijk op de Atlantikwall (pdf 1Mb)

Afstudeerartikel MA Erfgoedstudies (UvA)
Student: Anna van der Molen MA
Datum: 26/06/2011

Elke regio heeft zijn eigen unieke kenmerken die de regio bijzonder maken. Het bijzondere van Noardwest-Fryslân is vastgelegd in het Gebiedsprofiel Noardwest-Fryslân ?Waddenland van Overvloed?. Waddenland van Overvloed staat voor de essentie en de verborgen schatten van Noardwest-Fryslân. Het rapport is bedoeld voor ondernemers en de VVV als inspiratiebron voor productontwikkeling in de toeristische sector. In het rapport staan veel aanknopingspunten, suggesties en verhalen. Waddenland van Overvloed is een middel om bezoekers en bewoners te helpen zich (meer) bewust te worden van de waarden van dit gebied.

Het gebiedsprofiel kwam tot stand via de 'Interpretation Analyse'. Het onderzoeksduo Gjaltema en McDonald voerde deze analyse uit in opdracht van Plattelânsprojekten Noardwest Fryslân.

Het volledige rapport Gebiedsprofiel Noardwest Fryslân - Waddenland van overvloed (pdf, 8,9 Mb)

Bron: Plattelandsprojecten/ Provincie Fryslân; 30 juni 2011

Maart 2010 - In de strijd voor het behoud van de natuurwaarden van het waddengebied wordt soms te weinig rekening gehouden met de belangen van de burgers die er wonen en werken. Bij de rechtvaardiging van veel juridisch, bestuurlijk en beleidsmatig ingrijpen zijn anno 2010 vraagtekens te plaatsen. Dat vindt cultureel antropoloog Jos Bazelmans, bestuurslid van de Waddenacademie in Leeuwarden. Hij is medesamensteller van de Integrale kennisagenda voor een duurzame toekomst van de Wadden, die vorig jaar is verschenen. Bij de voorbereiding van dit rapport inventariseerde hij de gedachten en wensen van een 30-tal wadden - bewoners en legde deze vast in zijn boek 'Gedeelde Ruimte, het waddengebied in dertig ontmoetingen' dat vorig jaar verscheen.

Download de pdf van het artikel (pdf 140 kB) dat verschenen is in Kijk op het Noorden, maart 2010.

Bron: Kijk op het Noorden (tekst: Henk  Dilling, foto's: Jaap Schaaf, het Hoge Noorden).

December 2009 - Het open karakter van het landschap van de Waddenzee is onderdeel van het landschapsbeleid en ruimtelijk beleid van de Nederlandse overheid. Lokale en regionale ontwikkelingen zouden dit beleid moeten ondersteunen maar doen dat in de praktijk niet altijd. In deze studie wordt de openheid van het Waddenlandschap geanalyseerd met behulp van metingen van zichtafstanden, topografische kaarten en hoogtegegevens van bebouwing in en rond de Waddenzee. De resultaten zijn omgerekend naar een indicator voor de openheid. In een scenarioberekening blijkt de openheid van de Waddenzee af te nemen als gevolg van de plaatsing van windmolens op de Afsluitdijk. Hieruit volgt dat twee beleidslijnen van de Nederlandse overheid, namelijk het behouden van het unieke open karakter van de Waddenzee en het stimuleren van de opwekking van windenergie, in de Waddenzee conflicteren.
Deze indicator voor de openheid van de Waddenzee maakt het mogelijk om effecten op het landschap mee te nemen in toekomstige beleidsafwegingen.

Download het rapport Hoe open is de Waddenzee? Een indicator voor de openheid van het Waddenlandschap (pdf 5,6 Mb).