Cultuurhistorie

Het waddengebied als cultuurlandschap

Al meer dan drieduizend jaar wonen en werken grote aantallen mensen rond de Wadden. Daarnaast is in het waddengebied sprake van een intensief en gevarieerd gebruik door bezoekers. Het politiek-maatschappelijke debat over de zorg voor het waddengebied wordt voor een belangrijk deel bepaald door de vraag waar het menselijk gebruik van het gebied strijdig is met het behoud van de Wadden als natuurgebied. Voor de beantwoording van deze vraag is het noodzakelijk om inzicht te krijgen in de wijze waarop bewoners van het gebied hun leven en hun levensonderhoud vormgeven en in de wijze waarop bezoekers het gebied zien en ervan gebruik maken.

Het (cultuur)historische en sociaalwetenschappelijke onderzoek voor het waddengebied is weinig omvangrijk en bovendien versnipperd. Het betreft een veld van onderzoek dat binnen het waddengebied tot op heden weinig aandacht heeft gekregen. In het algemeen kent het ook geen oriƫntatie op de kennisvragen die leven bij de verschillende betrokken groepen: een intern wetenschappelijke agenda is dominant. Geestes- en sociaalwetenschappelijke invloed op beleidsvorming is vrijwel afwezig en is ook niet iets dat door wetenschappers expliciet wordt gezocht. Het veld van onderzoek dient zich daarom te emanciperen ten opzichte van gevestigde onderzoeksbelangen met betrekking tot klimaat, geologie en bodem, ecologie en economie. Met een programmatische sturing is veel winst te boeken. De vraag naar "wat werkt" in de opbouw van een duurzame toekomst voor de Wadden kan en mag niet alleen in technisch-instrumentele zin worden beantwoord. Het betreft hier uitdrukkelijk ook een sociaal-culturele kwestie.

Er worden vier onderzoeksthema's onderscheiden:

  • de wijze waarop de mens door de tijd heen vorm gaf aan zijn bestaanswijze en hoe hij/zij gebruik maakte van de natuurlijke hulpbronnen die het gebied bood;
  • de aard en wisselwerking van de 'wilde herinnering' en de gedisciplineerde geschiedenis in het waddengebied;
  • de historische ontwikkeling van de verbeelding en waardering van het waddengebied;
  • de sociale en politieke organisatie van een rechtvaardige en duurzame toekomst van het waddengebied.

De portefeuille cultuurhistorie wordt aangestuurd door dr. Meindert Schroor.