Klimaat

Klimaatverandering en het waddengebied

Het klimaat varieert op tijdschalen van decennia tot millennia. Deze variaties zijn van alle tijden. Sinds de 19e eeuw gaan de veranderingen echter veel sneller, hoofdzakelijk door menselijke emissies van broeikasgassen. Naar verwachting zullen deze veranderingen zich in de komende decennia nog verder versneld doorzetten. Het meest prominente gevolg van klimaatverandering voor de Wadden is dat zeespiegelstijging 'het voortbestaan van de Waddenzee zoals wij die nu kennen, niet vanzelfsprekend' maakt (rapport DeltaCommissie). Geomorfologische processen die wadsystemen in evenwicht houden met een stijgende zeespiegel kunnen tekort schieten wanneer de stijging te abrupt is, met verdrinking van het gebied tot gevolg.

Naast deze dramatische, maar wellicht relatief gemakkelijk vermijdbare gevolgen, zijn er echter tal van andere, subtielere maar daarom niet minder belangrijke veranderingen in het gebied te verwachten. Voorbeelden zijn veranderingen in het zoutgehalte van het water, de morfologie van het Wad, populaties en voedselweb in het water en op het land, maar ook toerisme en economische activiteit. Klimaatverandering en de gevolgen daarvan zullen dan ook in vrijwel elke sector belangrijk zijn bij de vorming van lange termijn visies. Kennisontwikkeling kan alleen plaatsvinden in nauwe samenwerking met de overige kennisdomeinen. Er is met name een forse inhaalslag nodig vanuit sociaaleconomische, planologische en bestuurskundige onderzoeksdisciplines.

Voorbeelden van kennislacunes en onderzoeksvragen zijn:

  • Nadere studies met betrekking tot regionale emissies van broeikasgassen. Hoe kunnen de bijbehorende processen worden verklaard? Voor een volledig begrip moeten dergelijke studies gekoppeld worden aan die van primaire productie en decompositie in het ecologisch systeem en aan het netto transport door getijdenstromen naar de Noordzee.
  • Goede regio specifieke scenario's voor klimaatverandering en zeespiegelstijging als basis voor impactstudies en het ontwerp van adaptieve maatregelen. De belangrijkste vragen liggen op het snijvlak tussen de snelheid van toekomstige zeespiegelstijging, het gevaar van gedeeltelijk verdrinken van de wadplaten, en de rol van natuurlijke klimaatbuffers en zandsuppleties in het waarborgen van de veiligheid.
  • Meer kennis van de mogelijke invloed van klimaatverandering op morfologie, waterhuishouding en ecologie van de Wadden en van de robuustheid en veerkracht van bestaande natuurlijke en menselijke systemen.
  • Het ontwikkelen van innovatieve en robuuste adaptieve maatregelen, die gebaseerd zijn op de hierboven genoemde hoge resolutie klimaatscenario's.

De portefeuille klimaat wordt aangestuurd door Prof. dr. ir. Pier Vellinga.