Archeologische rijkdom van het terpengebied

13 oktober Open dag bij terpopgraving en archeologische reconstructie

Rondleiding bij een terpopgraving (GIA, Firdgum 2011)

Dit najaar voert het Groninger Instituut voor Archeologie een opgraving uit in een terp bij Dronrijp. Tegelijkertijd bouwen de archeologen in het nabijgelegen Firdgum aan de reconstructie van vroegmiddeleeuws zodenhuis. In het kader van de maand van de Geschiedenis is er op 13 oktober 2012 een open dag. Laat je rondleiden langs de archeologische overblijfselen van een terpdorp en bekijk in Firdgum hoe de gebouwen er vroeger uitzagen.

Rijk
Archeologisch gezien is het kustgebied van Noord-Nederland een van de rijkste gebieden van Nederland, van Europa zelfs. Dit komt doordat de mensen hier vroeger op zelfgemaakte heuvels (terpen en wierden) moesten wonen om zich tegen overstromingen van de zee te beschermen. Ook toen was er al sprake van zeespiegelstijging, dus de terpen werden regelmatig opgehoogd. In de vele bulten die nog altijd in het Fries-Groningse landschap te zien zijn, zijn de resten van vroegere bewoning goed bewaard gebleven, veilig ingebed in de latere ophogingen.

Archeologische vondsten zijn onze enige bron van informatie over hoe de terpbewoners zich in deze natte, zoute en boomloze omgeving staande wisten te houden. De opgraving van het Groninger Instituut voor Archeologie duurt ruim vier weken en moet duidelijk maken hoe de bewoning zich in dit deel van Friesland ontwikkeld heeft. De wetenschappers bestuderen de vorming van het landschap, de ouderdom van de terp en de manier waarop men hun waterputten en huizen bouwden. Aardewerk, botmateriaal, plantenresten, hout, steen en andere vondstcategorieƫn worden na afloop door specialisten bekeken. De eerste bevindingen worden op de open dag alvast aan het publiek bekend gemaakt.

Arm?
Bij eerdere terpopgravingen is al duidelijk geworden dat graszoden vroeger een van de belangrijkste bouwmaterialen waren. Eeuwenlang werden de huizen zelfs uitsluitend met muren van gestapelde zoden gebouwd. Die muren waren vaak wel een meter dik. Deze bijzondere bouwtraditie lijkt nog het meest op de plaggenhutten uit de (Drentse) veengebieden rond 1900. Dat waren in veel gevallen krotten waarin armoedige veenarbeiders een zwaar bestaan hadden. Opvallend genoeg stammen de zodenhuizen in het terpengebied juist uit een heel werlvarende periode. Voor de 6e eeuw n.Chr. veronderstellen sommigen zelfs de aanwezigheid van een Friese koning in het gebied! Toch kennen we juist uit deze 'gouden eeuw' alleen maar zodenhuizen...

De archeologen van het Groninger Instituut voor Archeologie willen graag weten hoe deze zodenhuizen eruit gezien moeten hebben. Daarom bouwen ze, op initiatief van het Yeb Hettinga Museum in Firdgum een stalgebouw na. Het is voor het eerst dat deze verloren bouwtraditie wordt uitgeprobeerd. Op de pagina van het Zodenhuisproject staat meer informatie over dit unieke experiment.

Land van Ontdekkingen
De opgraving wordt mede mogelijk gemaakt door het internationale samenwerkingsproject Land van Ontdekkingen. Dit project en heeft tot doel de archeologie van het kustgebied uitgebreid te presenteren. Het werkgebied is de Noordzeekust tussen het IJsselmeer en de Wesermonding (Duitsland), van de dijken tot aan de zandgronden. Op de projectwebsite www.land-van-ontdekkingen.nl houden archeologen uit Nederland en Duitsland een blog bij over hun onderzoek. In 2013 start een grote tentoonstelling over de archeologie van het zuidelijk Noordzeegebied.

Toegang
Het Yeb Hettinga Museum en de bouwplaats van het zodenhuis (Camstrawei 18, Firdgum) zijn deze dag vrij toegankelijk. Het museum schenkt een lekker kopje koffie en is de perfecte plek om even bij te komen. Ook de rondleidingen bij de opgraving zijn gratis. De benedenverdieping van het museum en de bouwplaats zijn toegankelijk voor rolstoelen. De opgraving waarschijnlijk ook, maar kan bij veel regen wel blubberig zijn. Het is aan te bevelen om laarzen mee te nemen naar de opgraving.

Meer informatie over activiteiten in het kader van de maand van de geschiedenis:
http://www.maandvandegeschiedenis.nl/39776/nl/archeologische-rijkdom-van-het-terpengebied