Benut alle kennis die je hebt voor het wad

In de serie opinieartikelen in het Friesch Dagblad, die op initiatief van de Waddenacademie tot stand komen is een artikel verschenen van Judith Floor (Universiteit Wageningen) en Franke van der Molen (Rijksuniversiteit Groningen), die beiden promotieonderzoek doen naar de rol van kennis in besluitvorming in het waddengebied.

 

Cover Van frustratie naar integratie: Handelingsperspectieven voor de Waddenzee.
Judith Floor en Franke van der Molen tijdens hun presentatie op het 13e symposium van de Waddenacademie. Foto: Zwanette Jager.

De huidige discussie over de zoutwinning onder de Waddenzee laat zien dat het niet eenvoudig is om kennis in beleid te vertalen. Beleidsmakers en politici hebben kennis nodig om besluiten over het waddengebied te kunnen nemen, maar wanneer wordt de juiste kennis gebruikt?

Zo concludeert staatssecretaris Sharon Dijksma op basis van onderzoek dat zoutwinning waarschijnlijk geen nadelige effecten heeft voor de natuur, terwijl de Waddenvereniging op basis van ander onderzoek wel degelijk grote risico's ziet. Zo ontstaat er een welles-nietesdiscussie waar niemand wijzer van wordt.

Volgens ons is het de plicht van de overheid om niet alleen de wet uit te voeren, maar ook om open te staan voor de verschillende perspectieven die er zijn, zowel van onderzoekers als ervaringsdeskundigen. Dit is zeker nodig in het waddengebied, waarbij veel kritische organisaties betrokken zijn die verschillende ideeën hebben over hoe het waddengebied benut, beleefd en beschermd moet worden. Voor een goede onderbouwing van hun besluiten moeten politici en beleidsmakers beter gebruik maken van deze diversiteit in kennis en waarden. Er zijn verschillende manieren om dit te doen. Onze aanbevelingen staan ook in het boekje Van frustratie naar integratie.

Om te beginnen kunnen verschillende soorten kennis beter worden benut. Er is veel aandacht voor wetenschappelijke kennis, maar ook ervaringskennis en kennis over beleidsprocessen zijn belangrijk. Zo is het van belang om de ervaringskennis waarover vissers, recreanten en andere waddenervaringsdeskundigen beschikken beter uit te wisselen en te benutten. Zij zijn per slot van rekening de ogen en oren op het wad.

Daarnaast pleiten wij voor reflectie. Er is vaak frustratie bij onderzoekers, beleidsmakers en maatschappelijke organisaties over de aansluiting tussen kennis en beleid. Het is helaas niet zo dat meer kennis automatisch tot beter beleid leidt. Onderzoek kan helpen om beleidsproblemen op te lossen, maar kan ook worden gebruikt om moeilijke besluiten uit te stellen. Dat zagen we onlangs weer gebeuren bij de discussie over de Groninger gaswinning. Reflectie en discussie tussen onderzoekers en beleidsmakers over wat er redelijkerwijs te verwachten valt van de bijdrage van kennis aan beleid, kan frustraties verminderen. Het is belangrijk om deze verwachtingen tijdig uit te spreken; met een evaluatie aan het einde van een project ben je te laat.

Georganiseerde tegenspraak
Ten slotte hebben lastige discussies over kennis, zoals bij de zoutwinning, baat bij georganiseerde tegenspraak. Deze tegenspraak moet zich richten op de conclusies die op basis van het beschikbare onderzoek te trekken zijn. Het doel van zulke tegenspraak is om structureel ruimte te geven aan verschillende waardeoordelen en wetenschappelijke inzichten, bijvoorbeeld in een onafhankelijke kennisreview. Door te accepteren dat onderzoekers, natuurorganisaties en de industrie verschillende perspectieven hebben, kan er via een gestructureerde discussie een completer inzicht ontstaan.

Geen beleidsmaker zal ontkennen dat een goede kennisvoorziening van belang is voor het waddenbeleid. Dit brengt de verantwoordelijkheid met zich mee actief aan de slag te gaan met de aansluiting tussen kennis en beleid. Voor sommigen vereist dit een omslag in het denken. Kennis is niet iets om over te laten aan wetenschappers of kennisinstanties; kennis is een vitaal onderdeel van beleid en beheer dat voortdurend onderhouden en bediscussieerd moet worden. Daarbij is het belangrijk dat diversiteit in kennis en waarden zo goed mogelijk benut wordt. Dat maakt de besluitvorming over de Waddenzee beter en geloofwaardiger.

Judith Floor (Universiteit Wageningen) en Franke van der Molen (Rijksuniversiteit Groningen) doen beiden promotieonderzoek naar de rol van kennis in besluitvorming in het waddengebied. Zij presenteerden het boekje 'Van frustratie naar integratie: Handelingsperspectieven voor de Waddenzee' op 10 december jl. op het 13e symposium van de Waddenacademie. Een video opname van hun presentatie kunt u hier bekijken. 

Download: Van frustratie naar integratie: Handelingsperspectieven voor de Waddenzee (pdf 1 Mb)

Het artikel: Benut alle kennis die je hebt voor het wad is ook verschenen op de website van het Friesch Dagblad, hier vindt u ook de mogelijkheid om te reageren op het artikel.

Bekijk ook het overzicht van alle sinds mei 2011 verschenen opinieartikelen.