Meer structuur gewenst in Nederlands onderzoekslandschap

Er komen steeds meer onderzoeksinstituten in Nederland, naast en tussen bedrijven, universiteiten en kennisinstituten. Volgens de AWT is dit deels een gewenste, deels een ongewenste ontwikkeling.

Nauwere samenwerking, zo mogelijk in de vorm van fusies, en knooppuntvorming zouden kunnen helpen de effectiviteit, de aansturing en de profilering van het wetenschappelijke onderzoek in ons land te verbeteren.

Het Nederlandse publieke onderzoekssysteem kent, naast de universiteiten, steeds meer en steeds gevarieerdere onderzoeksinstituten. Het nieuwe AWT-advies, Kennis plaatsen. Onderzoeksinstituten in een veranderende omgeving geeft hiervan een uitgebreid overzicht.

Logisch, maar niet kloppend
Op zich is het logisch dat er steeds nieuwe onderzoeksinstituten ontstaan, stelt de AWT vast. Het is een flexibele manier om samenwerking en zwaartepuntvorming in het onderzoek te stimuleren. Maar het klopt niet dat er steeds nieuwe instituten ontstaan zonder dat oude afvallen. Dat doet de flexibiliteit van het systeem weer grotendeels teniet. Daarom zou de overheid al vanaf het begin duidelijk moeten maken dat de financiering van het onderzoek aan een instituut van tijdelijke aard is. Ook zou ze instituten moeten stimuleren al in een vroeg stadium duidelijk te maken hoe ze hierop te zijner tijd denken in te spelen.

 Krachtenbundeling in huidig systeem
Om de huidige versnippering in het onderzoekslandschap te verminderen, pleit de AWT ervoor dat de instituten, hun koepelorganisaties (NWO en de KNAW) en de universiteiten met elkaar in overleg treden over krachtenbundeling. Daarbij kan het gaan om strategische samenwerking, gedeelde faciliteiten, gezamenlijk toezicht, gedeelde aanstellingen, gezamenlijke huisvesting enzovoort, maar ook fusies zouden serieus moeten worden overwogen. Tevens zouden universiteiten en instituten, in overleg met private R&D-instellingen, moeten streven naar de vorming van kennisknooppunten in Nederland, zoals bijvoorbeeld in Wageningen is gebeurd. Dat levert aantoonbaar effect op in de internationale kenniscompetitie.

Download dit document van de site van de AWT