Minder algengroei door minder fosfaat

In het westelijke deel van de Waddenzee wordt de hoeveelheid algen beperkt door een verlaging van de hoeveelheid anorganisch fosfaat in het zeewater. Dat is een conclusie uit het proefschrift van Juliette Ly van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ), waarop zij gisteren promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam, bij het Institute for Biodiversity and Ecosystem Dynamics (IBED).

Juliette Ly aan het werk. Foto: NIOZ.

Ly bestudeerde fytoplankton, eencellige algen die vrij in het water zweven. Ze zijn een belangrijke voedselbron voor schelpdieren en vormen de basis van het voedselweb. In de jaren tachtig is geprobeerd om de grote hoeveelheid voedingsstoffen (eutrofiering) in het water te beperken. Dit is wat betreft het anorganische fosfaat gelukt: het blijkt dat er nu duidelijk minder anorganisch fosfaat in het water zit. Voor anorganische stikstof is dit minder gelukt.

Ly heeft onderzocht of de vermindering van de fosfaatbelasting in de Noordzee heeft geleid tot een afname van groei van het fytoplankton in de Waddenzee. Hiervoor heeft ze op verschillende tijdstippen in het jaar monsters genomen van Waddenzee-water met fytoplankton. Van deze monsters heeft ze gekeken hoeveel fytoplankton er in zat en welke soorten. Ook heeft ze in proefopstellingen gekeken wat er gebeurde als er kunstmatig anorganisch fosfaat werd toegevoegd. Met name in het voorjaar bleek het fytoplankton dan harder te gaan groeien. In april en mei is de hoeveelheid anorganisch fosfaat dus een beperkende factor. Dit bleek niet het geval te zijn voor anorganisch stikstof.

Niet alle soorten fytoplankton reageerden even sterk op de beperkte hoeveelheid fosfaat. Vooral diatomeeën (kiezelwieren) lijken last te hebben van fosfaatbeperking, terwijl groenalgen en dinoflagellaten (een groep beweeglijke algen die vaak giftig zijn) daar veel minder last van lijken te hebben.

Daarnaast blijkt dat de productiviteit van algen op de wadplaten ook zeer hoog kan zijn, soms hoger dan dat van het fytoplankton in de waterkolom

Het NIOZ bestudeert de waterkwaliteit en het functioneren van het basale deel van het voedselweb in de Waddenzee al vele jaren. Deze dataset laat duidelijk zien wat de gevolgen zijn van milieumaatregelen om de toevoer van meststoffen te verminderen. Daarnaast is de serie belangrijk om de gevolgen van klimaatverandering te bestuderen.

Dit onderzoek werd uitgevoerd door het NIOZ in het kader van het NWO-ALW Kust en Zee programma die het werk ook financierde.