Vergroening van de economie onmogelijk zonder herijking rijksbeleid

Een prinses die in de Amsterdamse grachten zwemt, laat zien dat de kwaliteit van onze directe leefomgeving de afgelopen decennia aanzienlijk is verbeterd. De Balans van de Leefomgeving 2012 die het PBL heeft opgemaakt, toont deze verbetering ook aan met feiten en cijfers. Het rijksbeleid voor milieu, natuur en ruimte is succesvol geweest.

Cover Balans voor de Leefomgeving 2012

Echter, terwijl alle aandacht uitgaat naar de economische crisis, laten de feiten ook zien dat zich mondiaal een ongekende ecologische crisis voltrekt. Herstel achteraf van smeltende ijskappen is onmogelijk. Ecologische rampen elders in de wereld kunnen een nieuwe grote volksverhuizing veroorzaken, wat ook grote gevolgen kan hebben voor ‘veilige’ landen. Ook al zullen we de effecten van de grote mondiale leefomgevingsopgaven - klimaatverandering, afnemende mondiale biodiversiteit en schaarse grondstoffen – pas op termijn echt voelen, ze vragen nu dringend om een herijking van het rijksbeleid. Dit vereist vooral een heldere visie van de Rijksoverheid, die leidt tot een voorspelbare koers en concrete actie. Soms zal dat ingaan tegen gevestigde belangen en kortetermijnvoorkeuren van burgers en bedrijven. Toch is aanpakken nodig om te voorkomen dat de grote leefomgevingsopgaven op termijn een ontwrichtende uitwerking krijgen op economie en samenleving, omdat de hypotheek op de toekomst dan onbetaalbaar wordt.

De toekomst van Nederland ligt in vergroening – en dat zou nadrukkelijk in de formatie moeten worden meegenomen, aldus het PBL. Nederland zal met name moeten inzetten op de ontwikkeling van een CO2-arm energiesysteem en op duurzame productie en consumptie van voedsel. De uitdaging is om met de innovatieve kracht van bedrijven de afhankelijkheid van de Nederlandse economie van natuurlijke hulpbronnen zoveel mogelijk te verkleinen. Vergroening maakt meer kans met een slimme ruimtelijke inrichting van Nederland. Dat beperkt de vraag naar hulpbronnen, vermindert de milieudruk verder en creëert bovendien ruimte voor een duurzame productie van energie en voedsel. Een dergelijke vergroening van de economie maakt Nederland bovendien concurrerender als vestigingsplaats.

Deze aanbevelingen doet het PBL (Planbureau voor de Leefomgeving) in de Balans van de Leefomgeving 2012, die vandaag is aangeboden aan demissionair minister Schultz van Hagen van Infrastructuur en Milieu. In deze Balans biedt het PBL – samen met onderzoekers van Wageningen UR – feiten en beleidsanalyses op het brede terrein van de leefomgeving. Het rapport focust op zes themagebieden:

    klimaat en energie
    voedselvoorziening
    waterveiligheid en waterbeheer
    bereikbaarheid
    stedelijke gebiedsontwikkeling
    landelijk gebied en natuur.

Op elk van deze gebieden is een kansrijke mix van mogelijke verbeteringen geïdentificeerd.

De Balans van de Leefomgeving 2012 bestaat naast een boek ook uit een website. De ‘digitale balans’ staat online en geeft concrete ontwikkelingen op alle genoemde thema’s en op alle gestelde milieu-, natuur- en ruimtelijke doelen.