Spring naar hoofd-inhoud

Opinie: De waarde van het onmeetbare

In de serie opinieartikelen in het Friesch Dagblad, die op initiatief van de Waddenacademie tot stand komen is een artikel verschenen van Siart Smit, algemeen directeur van Oerol. Oerol bestaat veertig jaar. De laatste twee edities van Oerol speelden zich door corona grotendeels online af. Nieuwe inzichten roepen op om samen anders de toekomst tegemoet te gaan.

Zicht op de haven van West-Terschelling (foto: Pixabay)

Oerol opende dit jaar met een online lezing van Ramsey Nasr over zijn boek De fundamenten . Dit boek bestaat uit drie essays die hij heeft geschreven in coronatijd. De vraag die hij stelt is hoe we uit deze crisis komen. Een vraag die Oerol zich ook stelt, vorig jaar al en nu weer. Gaan we terug naar normaal? Of kan en moet het anders?

Gelukkige Friezen

Friesland scoort elk jaar weer hoog op enquêtes naar hoe gelukkig mensen zijn. Best bijzonder in een provincie die niet hoog scoort op gemiddelde opleiding of gemiddeld inkomen. Met als kanttekening dat Friesland (vooral in de steden) veel armoede kent en een aantal provinciegenoten zich daarom hierin niet zal herkennen, is het toch frappant dat dit erop lijkt te wijzen dat de gelukscore kennelijk niets met financiële rijkdom heeft te maken.

Nasr roept in zijn boek op om te stoppen met in deze maatschappij alles te bepalen op basis van rendement. Hij geeft aan dat geluk nooit echt kan bestaan zonder het geluk van een ander en roept op tot een opstand van het geweten. Oerol herkent dit verlangen in het werk van veel van haar makers en gebruikt dit ook als bron van inspiratie voor samenwerking met haar partners.

De structuur van De fundamenten

We volgen de structuur van De fundamenten : het begin van de crisis, het midden en tot nu vlak voor het einde. Aan het begin van de crisis zaten we allemaal opeens in een lockdown. Ongeacht wie je was of wat je achtergrond is. Wij werden allemaal gelijk en voelden ons verbonden. We zochten troost in kunst en luisterden naar de wetenschap. Alleen de wetenschap kon ons hieruit redden immers. Het zou je bijna weemoedig maken. In de tweede fase begonnen de twijfel en het protest. En nu – in de laatste fase – lijkt het weer ieder voor zich, wordt veel twijfel rondom de wetenschap gezaaid en heeft onze regering in haar wijsheid kunst als niet-essentieel betiteld.

We moeten snel terug naar ‘normaal’, de economie voorop. Tenminste, dat is waar de beleidmakers op inzetten. Maar is dat wel wat we werkelijk willen? Voelt de politiek nog wel aan wat wij ‘gewone mensen’ echt willen? Het ene na het andere onderzoek toont namelijk iets anders: wij – ‘de mensen’ – willen namelijk dat meer aan het klimaat wordt gedaan, dat de rekening eerlijker wordt verdeeld, dat verrijking van de grote multinationals door slimme belastingconstructies stopt, dat de burger weer vertrouwd wordt en dat geen toeslagenaffaires meer volgen.

Dat kansenongelijkheid afneemt, dat er meer natuurschoon is en dat de boeren ook een normaal gewaardeerd leven krijgen. We komen in opstand tegen Shell, we zijn boos op Unilever vanwege dividendvoordeel en – misschien wel het allerbelangrijkst – we willen na corona weer normaal menselijk contact en elkaar even kunnen vasthouden.

Opstand van geweten

Dus, beste instanties en beleidmakers, luister naar de opstand van je geweten. Stop te geloven in het sprookje van eeuwige groei, stop te denken in termen van rendement en functionaliteit. Maar kies voor geluk dat niet kan bestaan zonder geluk van een ander. Dat niet kan bestaan zonder de schoonheid van kunst, zonder de schoonheid van de natuur, zonder de ruimte voor wetenschap om te ontdekken, zonder de ruimte voor elkaar.

In september start Oerol samen met meerdere partners met de opzet van het Waddenlaboratorium op Terschelling. Dit is een meerjarig onderzoek waarin wetenschap en kunst zich gelijkwaardig aan elkaar optrekken, zonder dat de uitkomst bij voorbaat vaststaat. Het Waddenfonds draagt bij aan de financiering. Dit is moedig en hoopvol, omdat naast de uitkomsten van het onderzoek geen concreet eindproduct is beloofd.

Dit artikel verscheen op 1 juli 2021 in het Friesch Dagblad.

Bekijk ook het overzicht van alle sinds mei 2011 verschenen opinieartikelen.