Spring naar hoofd-inhoud

Opinie: Eind aan kommer en kwel in de Waddenzee

Om het Werelderfgoedgebied van de Waddenzee goed te beheren is er een betere regie noodzakelijk. Er zijn grote bedreigingen volgens het boek Het Waddengebied bij nader inzien. Een Waddendrost zou met daadkracht aan de slag moeten.

Kluten op het wad. Foto: Frauke Feind via pixabay
Het Waddengebied bij nader inzien is te downloaden via de publicatielijst

Het Waddengebied bij nader inzien is te downloaden via de publicatielijst

In de serie opinieartikelen in het Friesch Dagblad, die op initiatief van de Waddenacademie tot stand komen is een artikel verschenen van Bas Eenhoorn.

0p 12 december is het boek Het Waddengebied bij nader inzien gepresenteerd. Onder de vele aanwezigen was ook de Friese commissaris van de Koning Arno Brok die een oproep deed om vooral de huidige bestuurlijke sa­menwerking rond het beheer van de Waddenzee een kans te geven. Het is de vraag of dat effectief ge­noeg is om de unieke natuurwaar­den van het Waddengebied te be­schermen en te versterken.

Het Waddengebied is bij uitstek een gebied met strijd om de ruimte, met zeer complexe bestuurlijke verhoudingen en structuren, met een gebrek aan regie en bestuurs­kracht en met veel versnipperingen in het beheer. Dat kan en moet beter, zo was het algemene gevoe­len van de betrokkenen in het ge­bied zelf. Het 'samenwerken als één beheerder' ging ook steeds beter, totdat in het regeerakkoord van Rutte-III kwam te staan dat er een beheerautoriteit moet komen. 'De totstandkoming hiervan wordt op dit moment vormgegeven', aldus directeur Waddenacademie prof dr. Jouke van Dijk in het voorwoord van het boek Het Waddengebied bij nader inzien.

Toonzetting

Van Dijk heeft (helaas) helemaal gelijk met zijn kritische toonzet­ting. Het moet inderdaad veel beter met het beheer omdat het nu niet goed gaat in en met de Waddenzee. Het papieren beleid waarin het belang van het behoud en ontwikke­ling van de natuurwaarden en het open landschap zo veelvuldig wordt beleden, wordt ondermijnd door economische activiteiten, zoals visserij, toerisme, zoutwinning, gas­en olieboringen, maar ook door de klimaatverandering en meer speci­fiek de stikstofcrisis. Dan helpt het als daar een effectief bestuur de verantwoordelijkheid opeist en de regie pakt, samen met bewoners en gebruikers van dit unieke (Wereld­erfgoed-)gebied.
Natuurlijk speelt (wetenschappe­lijk onderzoek bij dat alles een belangrijke rol. Want hoe komt het dat het visbestand in de Waddenzee zo afneemt? En waarom zijn er steeds minder trek-en broedvogels te zien? Een duurzame kennisagen­da is nodig om beter te begrijpen hoe en waar bijvoorbeeld kanoeten, rotganzen en rosse grutto's, die vliegen van Afrika naar Siberië en vice versa, foerageren in de Wad­denzee. Op basis van die gegevens kunnen goede beheersmaatregelen worden genomen. De Waddenacade­mie kan die informatie leveren.

Waddendrost

In het boek Het Waddengebied bij nader inzien wordt gepleit om een Waddendrost (bij wet) in te stellen. Dat is een nieuwe bestuurlijke constructie die zou moeten leiden tot meer snelheid en daadkracht waar het gaat om de Waddenzee. In plaats van overleg (dat vaak best verstandig kan zijn, maar vaak tijdrovend en te weinig probleem­oplossend blijkt te zijn) concrete, resultaatgerichte actie. In plaats van complexe bestuurslagen en stroperi­ge besluitvorming eenduidig beleid (en dito aanspreekpunt). In plaats van ingewikkelde compromissen helderheid en effectiviteit. En in plaats van intern bestuurlijk gedoe veel meer ruimte voor burgerparti­cipatie en -initiatief Dat klinkt misschien allemaal weinig realis­tisch en misschien wel idealistisch, maar duidelijk zal moeten zijn dat dit een bestuurlijk antwoord kan zijn op bedreigingen voor de na­tuurwaarden, met nieuwe kansen en verantwoordelijkheden voor iedereen.

De vorm waarin, is bij dit alles eigenlijk niet zo belangrijk, maar wel de urgentie (en daaraan gekop­peld de maatschappelijke betrok­kenheid en belangstelling) om onze kostbare natuur niet te verkwanse­len. De tijd dringt echt en dat kan iedereen zien en merken. Want als we de ontwikkelingen in de natuur goed begrijpen, de gevolgen van de stijging van zeewaterspiegel en de verhoging van de temperatuur van het Waddenzeewater, en weten hoe het zit met de consequenties van visserij en andere menselijke en economische activiteiten, dan moet er nu worden opgetreden.

Het Waddengebied bij nader inzien onder redactie van Bas Eenhoorn is verschenen bij de Waddenacademie (ISBN 978-94­90289-99-7) als zevende afleve­ring in de serie 'klassiekers' en te downloaden via de publicatielijst van de Waddenacademie.

Dit artikel verscheen op  8 januari in het Friesch Dagblad.

Bekijk ook het overzicht van alle sinds mei 2011 verschenen opinieartikelen.