Spring naar hoofd-inhoud

Opinie: Hele wereld moet het wad kunnen beleven

In de serie opinieartikelen in het Friesch Dagblad, die op initiatief van de Waddenacademie tot stand komen is een artikel verschenen van Niek Kuizenga, directeur/bestuurder van de Stichting Werelderfgoedcentrum Waddenzee. De Waddenzee is een unieke plek op de wereld. Zij geeft ons veel. En nu heeft zij ons nodig. Om bezoekers van over de hele wereld te doordringen van haar kracht, haar schoonheid en van de noodzaak haar te beschermen.

De kwelders van Het Hogeland ‘mien laifste stee’

Al heel lang droom ik van een plek om de magie van de Waddenzee te delen. Dit verlangen voert mij terug naar de jaren zestig, de tijd dat ik na een lange rit in de ‘kattenbak’ van onze Volkswagen Kever als kleine, overactieve jongen door mijn grootvader ‘uitgelaten’ werd op de kwelder van Noordpolderzijl. Noordpolderzijl was toen nog een levendig haventje, vol met garnalenkotters en een loods waarin tientallen vrouwen garnalen pelden. Af en toe zag je een zeehondje. Maar het waren vooral de geulen op de kwelder die me aantrokken. Er was geen betere plek om ‘slootje’ te springen en door de modder te banjeren.

Nog steeds zijn de kwelders van Het Hogeland ‘mien laifste stee’. Als ik mijn drukke hoofd tot bedaren wil brengen klauter ik over de wilgentenen en het rijshout naar het niets van het lege wad. Daar luister ik naar al die knisperende en kabbelende geluiden van het slik en kijk ik mijn ogen uit over het glinsterende wad: op zo’n moment het begin van alles. De Waddenzee is een dermate bijzondere plek, dat woorden me tekort schieten om haar schoonheid en belang te vatten.

Noordkust

Mijn liefde voor de Waddenzee, en dan in het bijzonder voor de Noordkust ligt in die ervaring verankerd. Daaruit ontstond het idee om die liefde met velen te willen delen, op een plek waar dat kan. Een plek waar nu al veel mensen komen. In de haven van Lauwersoog. Jonge mensen laten beleven hoe belangrijk de natuur van de Waddenzee is. Gewoon omdat het leuk is, maar ook om serieus, toonaangevend onderzoek te doen.

Lauwersoog is binnen het UNESCO Werelderfgoed Waddenzee een vreemde eend in de bijt, en uitzonderlijk gelegen. Nergens heb je door menselijk ingrijpen een hardere scheiding tussen ‘cultuur’ en natuur’ en tussen ‘zoet en zout’. Een unieke locatie met een geheel eigen identiteit waar we in samenwerking met particuliere ondernemers, natuurorganisaties en overheden de kans hebben om dit voormalige werkeiland te transformeren tot een duurzame en toekomstgerichte (visserij)haven én een aantrekkelijke toeristische bestemming van internationale allure. Nu is het moment om aan de Lauwerskust een iconisch beleefcentrum en toonaangevend veldstation te maken voor dit unieke kustgebied. Een plek waar we kunnen opgaan in de verhalen over de bewoners dit gebied. Om te leren over het belang van de natuur en de waanzinnige pracht van het gebied. Om te mogen verdwalen in de levens-veranderende ervaring die het wad je bieden kan.

Gelukkig

Ik prijs me gelukkig met het enorme draagvlak dat er nu is voor dit grote plan. Over de eerste ideeën voor een gebouw voor het WEC, in 2018, was niet iedereen enthousiast. De meningen raakten verdeeld en het plan ging even on hold. Recent is daar tijdens een oriëntatiereis naar het Waddencentrum in Denemarken een kentering in gekomen. Meer dan twintig organisaties tekenden er de ter plekke opgestelde Verklaring van Ribe. We hebben ons verenigd in een Werelderfgoed Community. We hebben met elkaar afgesproken dat het Werelderfgoedcentrum in Lauwersoog ook een ‘huis’ voor deze community moet worden. Het komende half jaar gaat deze community aan de slag om gezamenlijk input te geven voor de verdere ontwikkeling van het WEC. Dit is ingebed in bredere samenwerking binnen de community, gericht op de duurzame ontwikkeling van het gebied, waarbij de natuur de boventoon moet voeren. Wat ik heel sterk proefde in Ribe is dat we elkaar vinden in onze liefde voor het wad. Dat we meer dan ooit beseffen dat de unieke natuur de reden is dat de Waddenzee UNESCO Werelderfgoed is, en dat die waarde beschermd moet worden.

Het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) zet Lauwersoog op de kaart als een nieuwe toeristische bestemming en zorgt door de komst van nieuwe bezoekersgroepen en een langere verblijfsduur van bestaande bezoekers voor een economische impuls voor de gehele Lauwerskust, zowel in Groningen als in Friesland. Lokale ondernemers zoals aanbieders van wadtochten, duurzame vissers, restaurants en accommodaties winnen klandizie door doorverwijzing vanuit het WEC. Het hoogstaande aanbod (gebouw, exposities, programmering) van het WEC zorgt voor uitstraling ver buiten de regio. Het is mijn droom dat het WEC zal uitgroeien tot een vaste waarde in onderwijsprogramma’s voor (Noord)Nederlandse scholen. Bovendien gaan we samenwerken met de andere bezoekerscentra met een internationale uitstraling aan de Waddenkust, in Duitsland (Wilhelmshaven, gepland) en Denemarken (Ribe). Dat biedt kansen om het Nederlandse Waddengebied ook internationaal veel prominenter in beeld te krijgen.

Natuurlijk kent elk groot plan zijn hick-ups, zijn zorgen en zijn tegenstellingen. Maar het project Werelderfgoedcentum Waddenzee heeft een troefkaart. Elke keer dat in dit traject de twijfel toeslaat en de energie even op is, rest maar een ding: een bezoekje aan het wad. De plek waar het ons allemaal om te doen is. Die plek met haar onpeilbare dynamiek, haar rusteloze verleden, haar ongrijpbare schoonheid, en haar gaven en giften voor ontelbare generaties mensen en dieren. De Waddenzee geeft ons zoveel. En nu heeft zij ons nodig. Om bezoekers van over de hele wereld te doordringen van haar kracht, schoonheid en de noodzaak haar te beschermen. Om haar op de kaart te zetten als de unieke plek die ze is. Het Werelderfgoed van de Waddenzee. Bron van oneindige energie en inspiratie.

Dit artikel verscheen op 19 maart 2020 in het Friesch Dagblad.

Bekijk ook het overzicht van alle sinds mei 2011 verschenen opinieartikelen.