Spring naar hoofd-inhoud

Publicatie Migratiedynamiek op de Waddeneilanden

Een van de speerpunten binnen de portefeuille Cultuurhistorie van de Waddenacademie is het onderzoek naar de aard, de omvang en de ontwikkeling van de zogeheten gentrificatie (opwaardering van woongebieden waardoor de vastgoedprijzen stijgen) op de eilanden. Gentrificatie komt in extreme vorm voor op Duitse Waddeneilanden als Sylt en Norderney, waar een mondaine jetset sfeer en prijzen bepaalt en een deel van de oorspronkelijke eilander bevolking zelfs genoodzaakt is geweest naar de vaste wal te verhuizen. Voor de Waddenacademie was het aanleiding om onderzoek te laten verrichten naar vergelijkbare ontwikkelingen op de Nederlandse Waddeneilanden.

Publicatie Migratiedynamiek op de Waddeneilanden

Vergrijzing en ontgroening

De Waddenacademie heeft Telos – Brabants centrum voor Duurzame Ontwikkeling in Tilburg gevraagd onderzoek te doen naar de aard, omvang en reden(en) van vestiging en vertrek op de eilanden. Uit het onderzoek, dat onder leiding stond van drs. John Dagevos, blijkt dat de bevolking op de Waddeneilanden de afgelopen twee decennia gekenmerkt wordt door een sterke vergrijzing en ontgroening. Nieuwkomers – zeker die uit de Randstad – zijn beduidend ouder dan de vertrekkers (55-plussers hebben de overhand) en bovendien aanzienlijk vermogender. Vertrekkers daarentegen zijn niet alleen minder welvarend, maar bovenal veel jonger en het gaat bij hen met name om paren met kinderen en eenpersoonshuishoudens.

Uit het onderzoek blijkt ook dat er strikt genomen geen sprake is van gentrificatie op de Nederlandse Waddeneilanden. De eilander bevolking blijkt tamelijk honkvast: 75% van de inwoners in 2018 woonde er ook al in 2000. Bovendien heeft de eilander bevolking zelf in de voorbije halve eeuw een enorme welvaartssprong doorgemaakt door de toename van het toerisme op de eilanden.

Nader onderzoek

Achter deze ontwikkeling gaan maatschappelijke en economische processen schuil die slechts ten dele in deze studie aan de orde (konden) komen. Zo is de totale omvang van de werkgelegenheid groter dan de beroepsbevolking op de eilanden. Werkt het om deze en andere redenen bijzondere karakter van de eilandeconomieën wel of juist niet een specifieke vorm van selectieve migratie in de hand en zo ja op welke wijze? Om zo’n hypothese te onderbouwen zal in aanvulling op het voorliggende bevolkingsonderzoek moeten worden gekeken naar ontwikkelingen op de woningmarkt.

Ook zal naast de hier gehanteerde kwantitatieve benadering een meer kwalitatieve insteek nodig zijn. Gezien het zeer grote aandeel van de recreatieve sector in de eilander economieën ligt het voor de hand ook hier nader onderzoek te verrichten naar vraag, aanbod, doelgroepen en prijsontwikkeling. Mogelijk heeft zich daar eveneens een soort gentrificatie voorgedaan waarbij verdringing heeft plaatsgevonden van toeristen met een smalle beurs door toeristen met hogere inkomens.

Aanbieding rapport

Dr. Meindert Schroor, portefeuillehouder Cultuurhistorie van de Waddenacademie, heeft het rapport Migratiedynamiek op de Waddeneilanden op 26 november in een digitale bijeenkomst aangeboden aan de burgemeesters van de vijf bewoonde Nederlandse Waddeneilanden.  

Download de publicatie: Migratiedynamiek op de Waddeneilanden (pdf 3,4 MB)

Omrop Fryslân besteedde ook aandacht aan de aanbieding van het rapport in het artikel: Onderzoek naar migratie Waddeneilanden: Vlibiza voor oude rijkelui?