Spring naar hoofd-inhoud

Zeespiegelstijging in Noordzee en Waddenzee: verschil met mondiale trend verklaarbaar

Er zijn verschillende signalen over de zeespiegelstijging langs de Noordzee- en Waddenzeekust. De gemeten mondiale zeespiegelstijging gaat sneller dan wat we in Noordzee en Waddenzee meten. En sommige toekomstscenario’s voor zeespiegelstijging geven wel erg hoge waarden af. De consistentie tussen die verschillende signalen heeft PRW laten analyseren in het rapport: An assessment of present day and future sea level rise at the Dutch coast - Zeespiegelstijging langs de Nederlandse kust en de regionale bestuurlijke consequenties.

Cover rapport zeespiegelstijging

PRW heeft het onderzoek laten doen omdat zeespiegelstijging een potentieel grote bedreiging voor zowel mens als natuur in het Waddengebied vormt. Maar wat te doen als het tempo van de zeespiegelstijging voorlopig nog meevalt? Moeten we ons nu wel of niet gaan voorbereiden op een sterk stijgende zeespiegel?

Het onderzoek is uitgevoerd op basis van bestaande wetenschappelijke publicaties, met als hoofdauteur Bart van den Hurk van Deltares, onder begeleiding van de Waddenacademie. Het rapport is primair bedoeld om achtergronden van de recente studies toe te lichten en die met elkaar in verband te brengen. Dit kan regionale en nationale beleidsmakers en professionals in het domein van zeespiegelstijging helpen bij een goede beeldvorming over de materie.

Korte termijn: Groenland-effect

Een versnelling van de stijging van de zeespiegel in Noordzee/Waddenzee over de afgelopen eeuw is inderdaad niet eenduidig vastgesteld, in tegenstelling tot wat mondiaal gemiddeld wordt waargenomen. Dat komt mede doordat het peil van Noordzee en Waddenzee sterk onder invloed staat van toevallig optredende weersinvloeden. De beschikbare datareeks is daarom nog te kort om een eventuele verandering in de snelheid waarmee de zeespiegel stijgt zichtbaar te maken.
Maar er zijn ook systematische verschillen tussen de processen die de mondiale en de Noordzeesituatie domineren. De relatief kleine afstand tussen de Noordzee en Groenland – verantwoordelijk voor een flink deel van de huidige mondiale zeespiegelstijging – is van groot belang. De zwaartekracht van een grote ijskap trekt het zeewater in zijn omgeving omhoog. Als die ijskap smelt gebeuren er twee dingen: de zeespiegel stijgt mondiaal door het smeltwater, maar daalt in de buurt van die ijskap vanwege de verminderde aantrekkingskracht. In de Noordzee/Waddenzeeregio is de bijdrage van Groenlands massaverlies aan de zeespiegelstijging daardoor relatief klein.

Langere termijn: grote invloed ijskap Antarctica

Op de wat langere termijn is er een kans dat de ijskap van Antarctica harder gaat smelten. Daar geldt het omgekeerde van de Groenlandse situatie: omdat dat continent ver weg van Nederland ligt, gaan we dat hier juist versterkt merken. De scenario’s voor de langere termijn, vanaf circa 2050, blijven daarom reden voor waakzaamheid.

Voorbereiden voor lange termijn

Op basis van de scenario’s die gepresenteerd zijn in het rapport acht PRW het nodig dat we rekening blijven houden met ingrijpende maatregelen om mens en natuur in de Waddenregio te beschermen. Deze maatregelen (zoals bredere en meer flexibele vormen van kustverdediging en ophoging van laaggelegen land met sediment uit zee) vergen in het algemeen een lange voorbereidingstijd. Het is daarom van belang om de lange termijn in de gaten te blijven houden en om tegelijkertijd te beginnen met de voorbereiding van dergelijke aanpassingen. PRW zal daarom met betrokken partijen in het Waddengebied, ook in trilateraal verband samen met Duitsland en Denemarken, dit proces blijven stimuleren.

Download het rapport: An assessment of present day and future sea level rise at the Dutch coast - Zeespiegelstijging langs de Nederlandse kust en de regionale bestuurlijke consequenties via de publicatielijst.

Op de website van het Programma naar een Rijke Waddenzee is het rapport, inclusief een Nederlandse oplegnotitie en managementsamenvatting te downloaden: Zeespiegelstijging langs de Nederlandse kust en de regionale bestuurlijke consequenties.

Bekijk alle publicaties van de Waddenacademie.