Werelderfgoed - en dan?

27.11.2012 14:20 Leeftijd: 6 Jaar
Categorie: Nederlands, Algemeen, Internationaal
Door: Greetje van den Bergh, UNESCO Commissie

De laatste weken zijn in verschillende media, onder meer in Trouw, berichten verschenen waaruit onrust blijkt over het beheer van de Waddenzee. Er is behoefte aan meer duidelijkheid rond het verlenen van vergunningen, inzicht in de opeenstapeling van effecten van de verschillende activiteiten in het gebied op het mariene milieu, en de regie bij rampen. De artikelen daarover refereren steeds ook aan de status van UNESCO-Werelderfgoed die het gebied sinds 2009 heeft.

Luchtfoto platen Texel. Beeldbank RWS

Sommigen lijken het etiket Werelderfgoed vooral te beschouwen als een toeristische troef, anderen denken dat ‘UNESCO’ dan voortaan het gebied dient te beschermen. Hoe zit dat nu precies? Werelderfgoed zijn betekent dat de internationale gemeenschap erkent dat het hier om een gebied van bijzondere en universele waarde gaat. De Waddenzee is een cruciale schakel in een veel groter ecosysteem, uniek als dynamisch getijdengebied waar natuurlijke processen nog nagenoeg ongestoord plaatsvinden, en onmisbaar als tussenstop voor miljoenen vogels op de grote vogeltrekroutes van noord naar zuid. Maar het is de lidstaat zelf die zich verplicht om die bijzondere kwaliteiten te beschermen en te behouden.

In 2008 vroeg Nederland samen met Duitsland de Werelderfgoedstatus aan voor de Waddenzee. In vervolg daarop wordt binnenkort de aanvraag ingediend om het Werelderfgoedgebied uit te breiden naar het Deense gedeelte. Op het terrein van wetenschappelijk onderzoek naar de Wadden werkten de drie landen al langer samen. Met enige vertraging is Denemarken nu dus ook bereid de politieke verantwoordelijkheid op zich te nemen om de unieke waarde van dit gebied te waarborgen.

Voor Nederland, als medeondertekenaar van de uitbreidingsaanvraag, lijkt dat een goed moment om nog eens naar de eigen uitwerking te kijken van de verplichtingen die ons land is aangegaan. De invulling die daarvoor gold in 2008 is in de afgelopen jaren nogal gewijzigd. Verantwoordelijkheden zijn gedecentraliseerd, en de fusie van het ministerie van LNV met dat van Economische Zaken heeft geleid tot een herschikking van structuren en bevoegdheden. Dat alles heeft ook gevolgen gehad voor het beheer van de Waddenzee. Beschermt ons land de unieke waarde van het gebied nog effectief? En is er voldoende gecoördineerde, betrouwbare informatie beschikbaar voor de vele bij de besluitvorming betrokken partijen? De signalen die een aantal van hen nu afgeven, van natuurorganisaties tot visserijwoordvoerders, van de ANWB tot het bedrijfsleven, vragen op zijn minst om een helder antwoord. Om de toezeggingen aan de internationale gemeenschap na te komen is een transparante regie op het complexe beheer van dit unieke gebied onmisbaar.

Een kortere versie van dit stuk werd eerder geplaatst in de rubriek Podium van Trouw op 21 november jl. onder de titel: Beheer van de wadden vereist meer regie.