Kunst maakt wetenschap inzichtelijk

02.07.2018 01:37 Leeftijd: 16 dagen
Categorie: Klimaat
Door: Marc van Vliet/Friesch Dagblad

In de serie opinieartikelen in het Friesch Dagblad, die op initiatief van de Waddenacademie tot stand komen, is een artikel verschenen van Marc van Vliet, kunstenaar en theatermaker. Met kunst kan wetenschap worden gevisualiseerd. En dat maakt bij mensen soms meer los dan wetenschappelijke rapporten. De Land-art-installatie die onlangs te zien was op Terschelling is daarvan een voorbeeld.

Deelnemers aan het ISISA Congres bezoeken installatiet NAP van Marc van Vliet. Foto: Gerard Roos

Nieuw Antropoceens Peil (NAP) is mijn Land-art-installatie, die ik heb gemaakt voor het ISISA-congres dat onlangs in Leeuwarden plaatsvond en het aansluitende Oerol-festival. Ik heb deze installatie gemaakt, geïnspireerd door het boek Requiem for a Species van Clive Hamilton waarin klimaatverandering wordt onderzocht. Tijdens het congres speelde mijn installatie een beeldende rol en heb ik ook een presentatie gegeven van het werk om de internationale deelnemers aan het congres deelgenoot te maken van de Nederlandse situatie. In het Oerol-festivalprogramma was de installatie onderdeel van de expeditieroute.

Zeespiegel

De zeespiegel stijgt. In tijd uitgedrukt zijn de kinderen van onze kinderen de nieuwe vluchtelingen. Sinds het lezen van het boek Requiem for a Species kan ik het niet meer laten om in steden en landschappen me te realiseren hoe hoog het water in de 22e eeuw komt te staan en hoe stromen mensen zich gaan verplaatsen. Hier is voor mij een behoefte ontstaan om dit te visualiseren, fysiek te maken en de verschillende zienswijzen te belichten.

Terschelling is Nederland in het klein. Strand, duinen, bos, bebouwing, polder en een dijk. Langs deze doorsneden heb ik een lijn geplaatst van 160 palen waarbij de verwachte waterhoogte in de 22e eeuw is gevisualiseerd. De hoogte van de palen is vier meter boven NAP en de palen vormen een blauwe wand, een lijn die over het hele eiland zichtbaar is en die doorkruist wordt met fietspaden en wegen.

Visies

Op zes kruispunten worden er visies gegeven wat ons te wachten kan staan in de 22e eeuw. De verschillende visies geven een spectrum weer van de huidige stand van zaken, waarbij zowel de pessimistische kijk als de optimistische kijk worden meegenomen. Een geologische, filosofische en poëtische versie complementeren het geheel.

Mijn project was tevens een onderzoek naar de sociologische doorsnede van het eiland. Staatsbosbeheer, gemeente Terschelling, boeren, bewoners, Wetterskip en vogelwacht waren betrokken. Met al deze partijen ben ik het gesprek aangegaan om hen zo ook deel te laten maken van dit project. De moeilijkheid en de charme van dit project bestond uit de collectieve medewerking om een ongebroken lijn te realiseren en ze allemaal ‘op één lijn’ te krijgen.

Discussie

Met mijn project ben ik de discussie aangegaan om mijn zorg over de verwachte waterstand in de 22e eeuw te delen. Dit leverde in de voorbereiding al de nodige discussie op, en ook tijdens het ISISA-congres en Oerol hebben vele gesprekken plaatsgevonden tussen en met bezoekers. De installatie visualiseert een onderwerp dat leeft, maar vaak alleen uitgedrukt wordt in statistieken en krantenartikelen.

De fysieke gewaarwording van hoe hoog het water komt te staan, en de indringende wijze waarmee de tijdschaal persoonlijk wordt gemaakt, maakt de installatie tot een helder beeld. Dit beeld blijkt meer los te maken dan vele rapporten of artikelen. Bezoekers van het ISISA-congres en Oerol gingen in gesprek met elkaar, en ook in de pers is het project uitvoerig behandeld.

Tijdens het congres en Oerol hebben ontmoetingen plaatsgevonden tussen wetenschappers en theatermakers/kunstenaars. Mijn installatie diende als voorbeeld hoe een wetenschappelijk onderwerp beeldend gemaakt kan worden waardoor een gesprek op gang kan komen. Gebleken is dat samenwerking voor beide versterkend kan werken.

Intermediair

Waar de wetenschap soms vast zit aan onderzoekkaders, kan de kunstenaar over deze kaders heen kijken. En waar de kunstenaar vaak met beperkte financiële middelen zijn werk moet maken kan de wetenschappelijke wereld hier een bijdrage leveren. De Waddenacademie en/of het Oerol-festival zouden als een intermediair kunnen fungeren in het samenbrengen van deze twee werelden. Nieuw Antropoceens Peil is daarvan een geslaagd voorbeeld.

Meer over Antropceens peil

Het eerste Oerolcollege dit jaar ging ook over NAP, Pier Vellinga en Marc van Vliet gingen met elkaar en het publiek in gesprek.

Dit artikel verscheen op 29 juni in het Friesch Dagblad.

Bekijk ook het overzicht van alle sinds mei 2011 verschenen opinieartikelen.