Onszelf tegen de zee beschermen en tegelijk unieke kustnatuur behouden

03.07.2017 01:37 Leeftijd: 141 dagen
Categorie: Algemeen
Door: Friesch Dagblad/Petra Damsma

In de serie opinieartikelen in het Friesch Dagblad, die op initiatief van de Waddenacademie tot stand komen is een artikel verschenen van Petra Damsma, projectleider Natuurlijk Veilig bij Rijkswaterstaat.

Zandsuppletie Ameland 2010. Bron: https://beeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat meet jaarlijks de ligging van de kustlijn en bepaalt op basis daarvan waar het opspuiten van zand nodig is. Daarbij onderzoeken we ook waarom erosie optreedt en hoe het (toegevoegde) zand zich langs de kust verplaatst. Het beheer en onderhoud van de zandige kust is dus gebaseerd op kennis van fysische processen zoals golven, getij en stormen. Soms willen we de processen afremmen, maar we kunnen ze ook gebruiken.

Naast veiligheid en droge voeten, zijn natuurwaarden van de Noordzeekust en het Waddengebied ook voor Rijkswaterstaat een belangrijk gegeven. We spuiten geen zand op tijdens het broedseizoen als er vogels broeden en we blijven op afstand van plekken waar beschermde trekvogels hun voedsel zoeken. Ook werken we niet in de buurt van zogende zeehonden op drooggevallen zandplaten.

Opwarming

Meer kennis van de levende natuur onder water geeft ons inzicht om kustbeheer ook hierop aan te passen. We weten dat overgangszones, bijvoorbeeld tussen strand en de diepere zee, van belang zijn voor de natuur. Het water warmt er sneller op. Het zand is meer in beweging door het breken van de golven. Er komen dus andere dieren voor. Vogels foerageren er. Het is waarschijnlijk ook het gebied waar jonge vis opgroeit, voordat ze als volwassen vis verder de zee optrekken. En het is ook het gebied waar Rijkswaterstaat vooroeversuppleties uitvoert.

We weten dat we door de suppleties de erosie van de kust in de hand kunnen houden. Maar welke invloed dat heeft op de natuur in de ondiepe kustzone is onduidelijk. Is een zandsuppletie voor een gemshoornworm of een babyschol vergelijkbaar met een flinke storm waarna herstel optreedt, of veranderen de terugkerende suppleties de belangrijke fysische processen en dus de soorten die voorkomen in de ondiepe kust? Welke kenmerken zijn daarbij eigenlijk het belangrijkst? Genoeg redenen om een onderzoek te beginnen.

Maandag starten de veldonderzoeken naar de gevolgen van het opspuiten van zand op de natuur voor de Nederlandse kust voor de kust van Ameland. Vergelijkbaar onderzoek is in de afgelopen weken al gedaan op Texel en langs de Hollandse kust. Het is heel goed mogelijk dat wandelaars de Luctor, het onderzoeksschip van de Rijksrederij, op zee zien of een rubberboot bij het strand zien liggen. Het onderzoeksinstituut Wageningen Marine Research (WMR) voert de onderzoeken uit.

Het meerjarig onderzoek vindt plaats vanuit het landelijk project Natuurlijk veilig, waarin Rijkswaterstaat en tien natuurorganisaties samenwerken om meer inzicht te verkrijgen in de gevolgen van reguliere zandsuppleties op natuur op de vooroevers, de duinen en in de Waddenzee. Door onze kennis van stromingen, getij, golven, zandverplaatsingen en zandsuppleties te combineren met kennis over de levende natuur, kunnen we zowel natuurbeheer als kustbeheer verbeteren.

Dit artikel is op 1 juli verschenen in het Friesch Dagblad.

Meer over het onderzoek naar effecten van zandsuppleties op natuur van Wageningen Marine Research.

Bekijk ook het overzicht van alle sinds mei 2011 verschenen opinieartikelen.