Proefschriften

Eén van de taken van de Waddenacademie is het bevorderen van de informatievoorziening en kennisuitwisseling in en tussen de kenniswereld, de overheid, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. De Waddenacademie doet dit onder andere door het beschikbaar stellen van de Waddenacademieprijs en het publiceren van waddengerelateerde proefschriften en afstudeerscripties

Red knot habits: An optimal foraging perspective on tidal life at Banc d’Arguin

Auteur: Thomas Oudman
Datum: 2 juni 2017
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Kanoeten gedragen zich in Afrika anders dan in de Waddenzee.
In zijn proefschrift over het gedrag van kanoeten, die overwinteren op de subtropische wadplaten van de Banc d’Arguin in Mauritanië en die hij vergelijkt met kanoeten in de Nederlandse Waddenzee, laat Oudman zien dat hun keuzes een functie zijn van hun omgeving; die veroorzaakt grote verschillen. Lees meer.

Sediments and functional traits; Applying a functional trait approach to assess marine macrobenthic function

Auteur: J.B. Leite Gusmao Junior
Datum: 21 april 2017
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Invloed vervuiling Waddenzee op gravende garnalen en wormen, zeegras en microalgen en mossels
Joao Leite Gusmão Junior onderzocht hoe de ecologische functie van in het sediment levende dieren, zoals kokkels en wormen, wordt beïnvloed door milieuvervuiling, veranderingen in hun habitat en de vestiging van nieuwe soorten. Hij constateerde bijvoorbeeld dat zeegrassen het voorkomen van gravende garnalen en wormen begunstigen en dat rifvormende mossels de groei van microalgen bevorderen. Lees meer.

Seagrasses under threat; Understanding the resilience of temperate seagrass meadows in a changing environment

Cover thesis Laura Soissons

Auteur: Laura Soissons
Datum: 31 maart 2017
Universiteit: Radboud Universiteit Nijmegen

Veerkrachtig zeegras
Zeegrassen zijn bloeiende planten die wereldwijd uitgebreide velden vormen in kustgebieden. Het zijn productieve biobouwers: hun aanwezigheid kan de ontwikkeling van andere marine organismen bevorderen. Maar, zeegrasvelden staan onder druk door een toenemend aantal bedreigingen, waarvan de meeste door mensen komen. Om de kustecosystemen beter te kunnen beschermen, is het belangrijk hun veerkracht en de kans dat zeegrassen overleven bij verandering beter te begrijpen. Lees meer.

Restoring mussel beds: A guide on how to survive on an intertidal mudflat

Cover thesis Helene de Paoli

Auteur: Hélène de Paoli
Datum: 10 februari 2017
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Jeugdervaringen mosselen belangrijk voor herstel mosselbanken
Helene Paoli onderzocht de processen die het herstel van een belangrijke habitat in de Waddenzee - de natuurlijke mosselbanken op getijdeplaten - beperken en, meer in het algemeen, de onderliggende mechanismen voor hun voortbestaan.
Lees meer.

Governing knowledge: Understanding the interplay between knowledge and coastal governance

Cover thesis Franke van der Molen

Auteur: Franke van der Molen
Datum: 13 januari 2017
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

De Nederlandse Waddenkust is een uniek natuurgebied, dat sinds de zestiger jaren steeds sterker beschermd wordt. Het beheer van natuur botst soms met benutting van het gebied voor bijvoorbeeld visserij, recreatie en kustverdediging. Promovendus Franke van der Molen onderzocht hoe betrokken partijen, ondanks botsende belangen, toch succesvol conflicten oplossen. Lees meer.

Morphodynamics of ebb-tidal areas

Cover thesis Wim Ridderinkhof

Auteur: Wim Ridderinkhof
Datum: 8 juni 2016
Universiteit: Universiteit Utrecht

Buitendelta’s zijn zandlichamen die zich zeewaarts van zeegaten bevinden. De morfologie van buitendelta’s is dynamisch, dat wil zeggen dat hun vorm continu aan verandering onderhevig is. Met behulp van een modelstudie toonde Ridderinkhof aan dat deze zandplaten groeien en migreren door golf-gedreven sedimenttransport. Getijdestromingen remmen de migratie van zandplaten. Lees meer.

Bottom-up and top-down forces in a tropical a intertidal ecosystem; The interplay between seagrasses, bivalves and birds

Cover thesis Jim de Fouw

Auteur: Jimmy de Fouw
Datum: 29 april 2016
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Klimaatverandering verstoort ecosysteem zeegrasvelden
Jim de Fouw toont in zijn proefschrift aan welke grote ecologische gevolgen klimaatverandering kan veroorzaken in zeegrasgebieden. Zeegrassen zijn zogenaamde ‘biobouwers’ en vormen de basis voor veel kustecosystemen. Het Waddengebied Banc d’Arguin is zo’n kustgebied. 
Lees meer.

Rethinking the economic valuation of natural land

Cover thesis

Auteur: Michiel Daams
Datum: 24 maart 2016
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Waarde van natuur voor woningkopers veel groter dan gedacht
Algemeen wordt aangenomen dat huizen een paar procent meer waard zijn als er binnen een straal van 500 meter tot een kilometer toegang is tot natuur, en dat vooral uitzicht op natuur tot hogere woningprijzen leidt. Een deel van het onderzoek gaat over de aantrekkelijkheid van het waddengebied.
Lees meer.

Seagrass responses to interacting abiotic stresses

Cover thesis Yayu La Nafie

Auteur: Yayu La Nafie
Datum: 8 maart 2016
Universiteit: Radboud Universiteit

Ook zeegras kan stress ervaren: bijvoorbeeld als er te weinig of juist te veel voedingsstoffen beschikbaar zijn of als er te weinig licht bij de bodem komt. Dat kan tot gevolg hebben dat zeegras breekt, en dat heeft weer consequenties voor onder meer de positieve eigenschappen van zeegras. Yayu Anugrah La Nafie laat met dit onderzoek zien dat zeegras verschillende strategieën heeft om met stressfactoren in het milieu om te gaan. Lees meer

Leisuring landscapes; On emergence, transitions and adaptation

Cover thesis Stefan Hartman

Auteur: Stefan Hartman
Datum: 7 januari 2016
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Ontwikkeling vrijetijdseconomie in de Wadden geremd door strakke ruimtelijke planning
De vrijetijdseconomie in het Waddengebied is vooral ontstaan ondanks, en niet dankzij, een sterk planologisch regime. Stefan Hartman concludeert dat de verandering in de Waddenregio van een overwegend landbouwgebied naar een vrijetijdslandschap wordt geremd door een sterk beperkend planningsregime.
Lees meer.

The impact of pelagic mussel collectors on plankton in the western Wadden Sea, the Netherlands

Cover thesis Pascalle Jacobs

Auteur: Pascalle Jacobs
Datum: 4 december 2015
Universiteit: Universiteit Wageningen

Om de natuurlijke mosselbanken in de Waddenzee beter te beschermen wordt de oogst van jonge mosselen vanaf banken vervangen door mosselzaadinvanginstallaties (MZI’s). MZI’s zijn touwen die, hangend in het water, mossellarven invangen en vergroten daarmee aantal jonge mosselen in de Waddenzee. Omdat mosselen grote hoeveelheden water filtreren en daarbij plankton verwijderen, heeft Pascalle Jacobs in haar proefschrift onderzocht wat de effecten zijn van mosselfiltratie op plankton. Lees meer.

Eco-evolutionary feedbacks in self-organized ecosystems

Cover thesis Monique de Jager

Auteur: Monique de Jager
Datum: 13 november 2015
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Eco-evolutionaire feedback belangrijk voor vorming ruimtelijke structuren mosselbanken
Monique de Jager heeft interacties onderzocht tussen ecologische patroonvorming en evolutie van patroon-gerelateerde kenmerken, gebruikmakend van experimenten en computersimulaties. Hiervoor gebruikte zij mosselbanken als belangrijkste modelsysteem, waar mossels aggregeren in labyrintachtige patronen
. Lees meer.

Effects of vegetation patterns and grazers on tidal marshes

Cover thesis

Auteur: Kelly Elschot
Datum: 18 september 2015
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Aanstampen kwelders door vee gunstig voor CO2-opslag in de bodem
Hazen, ganzen, vee, op de Europese kwelders loopt van alles te grazen. Kelly Elschot onderzocht de effecten van kleine en grote grazers op de (diversiteit van) kwelderplanten en belangrijke kwelderprocessen, zoals sedimentinvang en koolstofopslag, die beide gewenst zijn vanwege de klimaatsverandering
. Lees meer.

Untying the knot. Mechanistically understanding the interactions between social foragers and their prey

Cover thesis Allert Bijleveld

Auteur: Allert Bijleveld
Datum: 19 juni 2015
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Voedseldichtheid op het wad geen goede voorspeller voor verspreiding kanoet
Het leek altijd zo logisch: dat dieren zich concentreren op plekken waar voor hen veel voedsel te vinden is. Toch ligt het niet zo simpel, ontdekte Allert Bijleveld. Eigenlijk ook weer niet zo verwonderlijk, als je weet dat er grote individuele verschillen zijn in het voedselzoekgedrag van bijvoorbeeld de kanoet (Calidris canutus), zoals Bijleveld aantoonde.
Lees meer.

Hydrodynamic processes and the stability of intertidal mussel beds in the Dutch Wadden Sea

Cover thesis Jasper Donker

Auteur: Jasper Donker
Datum: 20 mei 2015
Universiteit: Universiteit Utrecht

Mosselbanken kunnen maar op een beperkt aantal plekken in Nederland vestigen en overleven. Dat is afhankelijk van de blootstelling aan golven. Promovendus Jasper Donker onderzocht hoe dat zit de Nederlandse Waddenzee. Lees meer.

Spatial demography of black-tailed godwits - Metapopulation dynamics in a fragmented agricultural landscape

Cover thesis

Auteur: Rosemarie Kentie
Datum: 9 januari 2015
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Hoe is het mogelijk dat de grutto, een icoonsoort van het Nederlandse weidelandschap, al jaren in aantal afneemt, ondanks de miljoenen euro’s aan overheidssubsidies? Intensivering van de landbouw is de hoofdoorzaak, maar om de achteruitgang beter te begrijpen, is het noodzakelijk om de populatiedynamica te doorgronden. Lees meer.

Sex-specific foraging; The distributional ecology of a polychaete-eating shorebird

Cover thesis

Auteur: Sjoerd Duijns
Datum: 22 december 2014
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Afnemende aantallen rosse grutto's concentreren zich in Waddenzee
Ondanks een toename van rosse grutto’s in de Nederlandse Waddenzee sinds 1990, laat deze soort een sterke afname zien langs de gehele Oost-Atlantische trekroute. ‘Het lijkt erop dat er een herverdeling plaatsvindt naar de Nederlandse Waddenzee,’ stelt ecoloog Sjoerd Duijns van het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee. Hij promoveerde op maandag 22 december aan de Rijksuniversiteit Groningen
. Lees meer.

Interactive Knowledge development in coastal projects

COver

Auteur: Chris Seijger
Datum: 17 december 2014
Universiteit: Universiteit Twente

Om kustgebieden duurzaam en toekomstbestendig te houden of maken is interactieve kennisontwikkeling met alle betrokkenen hard nodig. Wetenschappelijke kennis alleen is nooit voldoende want dan sluit de oplossing niet aan bij de wensen van beleidsmakers en andere maatschappelijke partijen. Interactief kennis ontwikkelen zorgt voor een beter passende oplossing. Chris Seijger onderzocht hoe de kennisontwikkeling  in drie kustprojecten verliep.  Lees meer.

The effects of biogeochemical stressors on seagrass ecosystems

Cover thesis Laura Govers

Auteur: Laura Govers
Datum: 12 december 2014
Universiteit: Radboud Universiteit Nijmegen

Zeegrasvelden vormen belangrijke ecosystemen in kustgebieden over de hele wereld. Ze dragen bij aan een hoge biodiversiteit en leveren een breed scala aan ecosysteemdiensten. Helaas worden zeegrasvelden ernstig bedreigd door menselijke activiteiten in kustgebieden. Laura Govers onderzocht de effecten van verschillende stressoren op het functioneren van dit ecosysteem: een teveel aan voedingsstoffen in het water, giftige concentraties van sulfide (de typische ‘rotte eierenlucht’) en zware metalen. Lees meer.

Toxic pressure of chemical stressors on pelgagic microalgae in Dutch estuarine and coastal waters

Cover

Auteur: Petra Booij
Datum: 12 december 2014
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

De Europese norm van een aantal chemische stoffen zou moeten worden aangescherpt om microalgen, de basis van de voedselketen, in kustzones beter te beschermen. Ook kan met de huidige risicoanalyse de toxiciteit van chemische stoffen worden onderschat omdat niet alle factoren die de toxiciteit bepalen worden meegenomen. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Petra Booij (VU-IVM/Deltares), zij heeft de precieze samenstelling van het complexe mengsel aan chemische stoffen onderzocht en het effect hiervan op microalgen. Lees meer.

Lifting the veil. Impact of contaminants on coastal phytoplankton

Cover thesis Sacha Sjollema

Auteur: Sacha Sjollema
Datum: 25 november 2014
Universiteit: Universiteit van Amsterdam

Veel wateren langs de kust zijn vandaag de dag bevuild met gifstoffen, zoals afvalstoffen die uit rivieren naar zee stromen en verf die wordt gebruikt in de scheepvaart. Sascha Sjollema analyseert welke gifstoffen voorkomen in Nederlandse kustwateren. Ook kijkt ze welke schadelijke effecten deze stoffen hebben op microalgen in zee en daarmee op de draagkracht van het ecosysteem. Lees meer.

Salt marshes for flood protection; long-term adaptation by combining functions in flood defences

Cover

Auteur: Jantsje van Loon
Datum: 8 oktober 2014
Universiteit: Universiteit Wageningen

Het proefschrift van Jantsje van Loon richt zich vooral op het Waddengebied. Innovatieve concepten, die functies zoals natuur en landschap combineren met het beschermen tegen overstroming, worden verkend. Hierbij wordt met name gefocust op de rol van kwelders. Deze vormen en overgangszone tussen zee en land, door een met zouttolerante planten begroeide bodem. Ze vormen zo een natuurlijke waterkering. Lees meer.

Modelling bivalves in estuaries and coastal areas

Cover thesis

Auteur: Sofia Saraiva
Datum: 8 oktober 2014
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Nieuw wiskundig model voor het functioneren van mosselen in kustgebieden. Het ecosysteem van het Balgzand in de Nederlandse Waddenzee is beter te begrijpen na het ontwikkelen van een nieuw modelgereedschap. Promovendus Sofia Saraiva heeft met haar modelleerwerk een eerste stap gezet voor het beter kunnen beheren van populaties tweekleppige schelpdieren in kustecosystemen. Lees meer.

Rurale metropool Bevolking, migratie en financiën van de stad Groningen ten tijde van de Republiek (1595-1795)

Cover

Auteur: Meindert Schroor
Datum: 25 september 2014
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Nieuw licht op bevolking en financiën 17e en 18e-eeuwse Groningen
Tijdens de 17e en 18e eeuw was er sprake van een sterkere bevolkingsdynamiek in de stad Groningen dan tot nu toe werd verondersteld. Dat is een van de conclusies van promovendus Meindert Schroor, die bevolking, migratie en financiën van de stad Groningen in de zeventiende en achttiende eeuw heeft onderzocht.
Lees meer.

Of dwarves and giants. How large herbivores shape arthropod communities on salt marshes

Cover

Auteur: Roel van Klink
Datum: 20 juni 2014
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Graasbeheer op kwelders kan insect- en spinvriendelijker In tegenstelling tot plantensoortenrijkdom, die vaak positief reageert op beweiding door grote grazers, wordt de rijkdom aan insecten en andere ongewervelden hierdoor vaak negatief beïnvloed, concludeert Roel van Klink uit zijn promotieonderzoek. Lees meer.

Reconstructing vegetation diversity in coastal landscapes

Cover thesis Mans Schepers

Auteur: Mans Schepers
Datum: 15 mei 2014
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

De vegetatie in het Nederlandse kustlandschap wordt in de huidige archeologische literatuur te simplistisch beschreven. De kwestie van saliniteit (zoutgehalte van het water) krijgt te veel aandacht, terwijl brakke graslanden tot op heden volledig over het hoofd worden gezien. Dat stelt promovendus Mans Schepers op basis van zijn proefschrift. Lees meer.

Soft-bottom intertidal ecosystems shaped by ecosystem engineers. Consequences for trophic structure

Cover

Auteur: Els van der Zee
Datum: 28 maart 2014
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Effecten van biobouwers als mosselen, oesters, zeegras en krabben langs de kustlijn
Biobouwers zijn soorten die hun omgeving sterk veranderen. Door dit te doen, kunnen ze het aantal en de verspreiding van andere soorten beïnvloeden. Els van der Zee ontdekte dat de aanwezigheid van rifvormende schelpdieren (mosselen en oesters), zeegras en krabben, het aantal soorten en de samenstelling van de voedselketen sterk kunnen veranderen, zowel in de ruimte als over de tijd.
Lees meer.

Energy generation from mixing salt water and fresh water: Smart flow strategies for reverse electrodialysis

Auteur: David Vermaas
Datum: 17 januari 2014
Universiteit: Universiteit Twente

RED (Reverse Electrodialysis) is een technologie waarbij elektrische energie wordt opgewekt door het mengen van bv. rivierwater en zeewater. David Vermaas, die op 17 januari cum laude promoveerde, hield zich bezig met de verbetering van deze technologie. Hij optimaliseerde de manier waarop het water langs de membranen stroomt en bedacht een aantal manieren om vervuiling van de membranen te verminderen. Lees meer.

Grazing as a nature-management tool. The effect of different livestock species and stocking densities on salt-marsh vegetation and accretion

Auteur: Stefanie Nolte
Datum: 24 januari 2014
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Nolte voerde een experiment uit op de vastelandskwelder Noord-Friesland Buitendijks om de effecten van verschillende soorten vee en beweidingdichtheden op de vegetatie te bestuderen. Zij concudeerde: Een koe is geen paard en de ene kwelder is de andere niet.Een zorgvuldige keuze voor beweiding door koe of paard kan op kwelders de biodiversiteit bevorderen. Lees meer.

Grazing as a nature management tool. An experimental study of the effects of different livestock species and stocking densities on salt-marsh birds

Auteur: Freek Mandema
Datum: 24 januari 2014
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

De kernvraag die Mandema stelt in zijn proefschrift is ‘Hoe kunnen we beweiding gebruiken in het natuurbeheer van vogels in termen van de keus voor het soort vee en de keus van veedichtheden? Daarbij maakte hij gebruik van een uniek grootschalig beweidingsexperiment met vijf verschillende beweidingsregimes. Hij concudeert onder ander dat veel verschil in beweidingsregimes gunstig is voor vogels op de kwelder. Lees meer.

Bivalve loops. The importance of ecosystem engineering for soft-bottom intertidal ecosystems

Auteur: Serena Donadi
Datum: 15 november 2013
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Op het wad wordt hard gewerkt: kokkels graven, mossels bouwen riffen en wadpieren werpen sedimenthopen op. Onderzoek naar ecosystemen te land en ter zee heeft aangetoond dat dergelijke biobouwers een ecosysteem sterk kunnen beïnvloeden doordat ze hun omgeving veranderen. Lees meer.

The emergent properties of spatial self-organization: a study of patterned mussel beds

Cover

Auteur: Quan-Xing Liu
Datum: 15 november 2013
Universiteit: Rijksuniversteit Groningen

Begrip van de natuurlijke veerkracht van ecosystemen is van cruciaal belang voor het beheer en de bescherming van de natuur. Quan-Xing Liu gebruikte mosselbedden als modelsysteem om te onderzoeken hoe ruimtelijke zelforganisatie de veerkracht van het ecosysteem beïnvloedt. Zijn onderzoek gaat over patroonontwikkeling op verschillende ruimtelijke schalen. Lees meer.

Multi-trophic interactions within the seagrass beds of Banc d’Arguin, Mauritania: a chemosynthesis-based intertidal ecosystem

Cover

Auteur: Matthijs van der Geest
Datum: 15 november 2013
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

De vele kanoetstrandlopers die overwinteren in Banc d’Arguin, een waddengebied in Mauritanië, kunnen daar amper genoeg voedsel vinden. Ze zijn afhankelijk van een complex voedselweb, waar zeegras, zwavelbacteriën en verschillende soorten schelpdieren deel van uit maken. Lees meer.

Spoonbills as a model system: a demographic cost-benefit analysis of differential migration

Cover

Auteur: Tamar Lok
Datum: 15 november 2013
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Lepelaar trekt verder dan goed voor hem is
Trek, de jaarlijkse verplaatsing tussen broed- en overwinteringsgebieden, komt voor bij veel dieren. Maar er zijn enorme verschillen. Sommige dieren trekken helemaal niet, terwijl anderen jaarlijks de hele wereld rondreizen. Tamar Lok deed onderzoek naar de evolutionaire drijfkrachten van deze variatie
. Lees meer.

Microalgal primary producers and their limiting resources

Cover

Auteur: Juliette LY
Datum 10 oktober 2013
Universiteit: Universiteit van Amsterdam

Minder algengroei door minder fosfaat
In het westelijke deel van de Waddenzee wordt de hoeveelheid algen beperkt door een verlaging van de hoeveelheid anorganisch fosfaat in het zeewater. Dat is een conclusie uit het proefschrift van Juliette Ly van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ), waarop zij op 10 oktober 2013 promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam, bij het Institute for Biodiversity and Ecosystem Dynamics (IBED).
Lees meer.

Cultuurgeschiedenis van Het Bildt

Cover

Auteur: Kees Kuiken
Datum: 3 oktober 2013
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Anders dan de plaatselijke overlevering wil is Het Bildt niet in 1505 bevolkt door een invasie van dijkwerkers. De ‘ontfriesing’ van eigennamen na 1506 in Het Bildt wijst in de richting van geleidelijke kettingmigratie. Dat concludeert promovendus Kees Kuiken op basis van onderzoek voor zijn promotie in de voormalige universiteitsstad Franeker. Lees meer.

A historical ecology of two closely related gull species (Laridae): multiple adaptations to a man-made environment

Cover

Auteur: Kees Camphuysen
Datum: 21 juni 2013
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Waarom worden meeuwenkuikens vooral op zondag vermoord? Hoe beïnvloedt de mens de grootte van meeuwenpopulaties? Deze en vele andere vragen worden beantwoord in het proefschrift van Kees Camphuysen Hij promoveerde op 21 juni aan de Rijksuniversiteit Groningen. Lees meer.

Adaptation and dispersal of native salt-marsh species Elytrigia atherica

Cover

Auteur: Roos Veeneklaas
Datum: 14 juni 2013
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

De afgelopen decennia is zeekweek (Elytrigia atherica) op de kwelders langs de Noordzeekust sterk toegenomen, wat heeft geleid tot een eentonige ruige vegetatie met een lage diversiteit aan planten, broedvogels en insecten. Roos Veeneklaas heeft aangetoond dat de snelle toename van zeekweek op de vasteland- en eilandkwelders grotendeels een gevolg is van successie. Lees meer.

When the tourists flew in' : critical encounters in the development of tourism

Cover thesis Postma

Auteur: Albert Postma
Datum: 30 mei 2013
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Respondenten van een onderzoek onder bewoners van Terschelling, Ameland en Curaçao vinden de negatieve ervaringen die zij hebben met de toeristische sector niet opwegen tegen de voordelen van toerisme op het eiland. Toch zien zij op Terschelling en Curaçao onder voorwaarden mogelijkheden voor verdere ontwikkeling van toerisme, terwijl de respondenten op Ameland en Aruba vinden dat het verzadigingspunt is bereikt of overschreden. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Albert Postma. Lees meer.

Fishing for Food; Feeding ecology of harbour porpoises Phocoena phocoena and white-beaked dolphins Lagenorhynchus albirostris in Dutch waters

Cover thesis

Auteur: Okka Jansen
Datum: 8 maart 2013
Universiteit: Wageningen University

Kustwateren zijn rijke mariene ecosystemen. In de Nederlandse kustwateren zijn bruinvissen de meest voorkomende kleine walvisachtigen. De aantallen en verspreiding van bruinvissen zijn in de afgelopen decennia sterk veranderd. De vraag is waarmee deze veranderingen samenhangen. Promovenda Okka Jansen onderzocht in dat kader de voedselecologie van de bruinvis in de Nederlandse kustwateren. Lees meer.

Migration to less popular rural areas : the characteristics, motivations and search process of migrants

Cover thesis

Auteur: Rixt Bijker
Datum: 17 januari 2013
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Het dominante beeld van migratie naar het platteland is dat van de welvarende stedeling op zoek naar een nieuw leven in een idyllische plattelandsomgeving. Recentelijk wordt in de wetenschappelijke literatuur dit bestaande beeld kritisch bekeken. Dit proefschrift sluit hierbij aan door migratie naar minder populaire plattelandsgebieden in Noord-Nederland te onderzoeken. Lees meer.

Size-dependent predation risk for young bivalves

Cover

Auteur: Henrike Andresen
Datum: 8 januari 2013
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Een klein verschil in lichaamsgrootte heeft een grote invloed op de overlevings­kans van jonge schelpdieren, concludeert Henrike Andresen in haar proefschrift. Zij onderzocht predatie door kreeftachtigen op tweekleppige schelpdieren in de vroege fase van het bodemleven. Lees meer.

Long-term process-based morphological modeling of large tidal basins

Cover

Auteur: Ali Dastgheib
Datum: 12 november 2012
Universiteit: TU Delft

In deze studie tracht Ali Gastheib het hiaat in kennis op te vullen over de tijdschaal (> decaden en < eeuwen). Deze tijdschaal is van belang voor een duurzaam beheer van de kustzone. De Nederlandse Waddenzee dient als case studie om de vraag te beantwoorden of proces gebaseerde modellen betrouwbare lange termijn ontwikkelingen kunnen reproduceren. Lees meer

Swarm Planning. The Development of a Planning Methodology to Deal With Climate Adaptation.

Cover thesis Rob Roggema

Auteur: Rob Roggema
Datum: 2 oktober 2012
Universiteit: TU Delft

Klimaatverandering is relatief onvoorspelbaar en ‘ontembaar’; ruimtelijke planning past zich tot nu toe dan ook moeilijk aan klimaatverandering aan. Dit komt vooral omdat plannen voor ruimtelijke ordening uitgaan van een ‘constante situatie’ in plaats van een dynamische. Roggema ontwierp daarom een flexibelere planning methode waarbij wordt geanticipeerd op (toekomstige) dynamiek van o.a. klimaatverandering. Lees meer.

Clonal and sexy: The dynamics of sexual and asexual reproduction in dwarf eelgrass, Zostera noltii Hornemann in the northern Wadden Sea

Cover

Auteur: Andreas Zipperle
Promotiedatum: 1 oktober 2012
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Het kleine zeegras (Zostera noltii) in de noordelijke Waddenzee is veel veerkrachtiger dan men dacht. Veranderende omstandigheden in de zee zijn dan ook geen grote bedreiging voor deze soort. Een nieuw ontdekte overlevingsstrategie blijkt daarbij van belang. Dat concludeerde Andreas Zipperle uit zijn promotieonderzoek naar de voortplantingsstrategie van het kleine zeegras in de Waddenzee. Lees meer

The assembly of a salt-marsh ecosystem. The interplay of green and brown food webs

Cover thesis Maarten Schrama

Auteur: Maarten Schrama
Datum: 29 juni 2012
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Grote grazers stampen de kweldergrond van Schier soortenrijk.
Maarten Schrama onderzocht de ecologische systemen op de kwelders van Schiermonnikoog in verschillende stadia van rijpheid. Hij ontdekte onder meer dat de grote grazers de kwelder soortenrijk houden door de grond aan te stampen. Dit effect is uniek voor kwelders en verklaart tevens waarom natuurbeheer met grote grazers vaak veel minder goed werkt in andere natuurgebieden
Lees meer. 

Self-organization on mudflats

Cover thesis

Auteur: Eelke Folmer
Datum: 20 april 2012
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Hypes op het wad; Steltlopers imiteren elkaar
De huidige verspreidingsmodellen voor sociale dieren schieten tekort omdat ze geen rekening houden met het feit dat er naast competitie ook aantrekking tussen soortgenoten plaatsvindt, concludeert Eelke Folmer in zijn proefschrift. Hij deed onderzoek naar ‘zelforganisatie’ op wadplaten, onder andere bij voedselzoekende steltlopers. 
Lees meer.

Macrophytes in Estuarine Gradients

Cover Thesis Jasper Dijkstra

Auteur: Jasper Dijkstra
Datum: 6 maart 2012
Universiteit: Technische Universiteit Delft

Waterplanten -ook wel aquatische macrofyten genoemd- spelen zowel in ecologisch als in waterbouwkundig opzicht een belangrijke rol in natte ecosystemen. Een veld waterplanten levert verschillende ecosysteem diensten: fysieke oeverbescherming, verbetering van de waterkwaliteit en huisvesting van vele andere organismen. Echter, zeegrasvelden, schorren en mangrovebossen nemen af onder druk van menselijke invloeden, ondanks kostbare inspanningen voor bescherming en herstel. Lees meer.

Smart move? The spatial mobility of higher education graduates

Cover

Auteur: Viktor Venhorst
Datum: 1 maart 2012
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Geen 'brain drain' uit studentensteden
Afgestudeerden van Nederlandse universiteiten en hbo-instellingen kunnen gunstige effecten hebben op de economische ontwikkeling van de betreffende regio’s. Daarom is er veel aandacht van beleidsmakers voor de locatiekeuze van deze zeer mobiele groep hoger opgeleiden. Het proefschrift van Viktor Venhorst gaat in op de individuele en regionale determinanten van ruimtelijke mobiliteit.
 Lees meer.

The Institutional Survival Path. A Case Study on Mechanical Cockle Fishery and Gas Extraction in the Dutch Wadden Sea

Cover

Auteur: Kim van Nieuwaal
Promotiedatum 10 november 2011
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Effecten van overheidsinterventie kunnen niet van tevoren worden bepaald maar krijgen vorm in een interactieproces. Zowel overheid als bedrijfsleven kunnen dit inzicht aangrijpen om hun doelstellingen in dat proces te verwezenlijken. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Kim van Nieuwaal. Lees meer.

Being at the right place at the right time: interpreting the annual life cycle of Afro-Siberian red knots

Cover

Auteur: Jutta Leyrer
Datum: 3 oktober 2011
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Overwintering in West-Afrika gevaarlijker dan gedacht voor de kanoet.
Het lijkt erop dat niet de ultralange trektocht van de kanoet de hoogste tol eist onder de populatie, zoals algemeen gedacht werd, maar dat de meeste sterfte pas optreedt na aankomst in het overwinteringsgebied, concludeert Jutta Leyrer. Zij bracht de gevaarlijke en voorspoedige momenten in de jaarlijkse levenscyclus van de steltloper in kaart.
Lees meer.

Testing Times: The Effectiveness of Five International Biodiversity-Related Conventions

Cover

Auteur: Karin Baakman
Datum: 9 september 2011
Universiteit: Universiteit Tilburg

Internationale natuurbeschermingsverdragen niet effectief
De vijf belangrijkste internationale natuurbeschermingsverdragen zijn niet effectief. Ze missen op dit moment de capaciteit om het probleem waarvoor ze in het leven zijn geroepen op te lossen. Dat blijkt uit een analyse van deze verdragen aan de hand van een speciaal ontwikkelde Effectiviteitstest, waarop Karin Baakman op 9 september 2011 promoveerde aan Tilburg University.
 Lees meer.

Spatial patterns in phototrophic biofilms. The role of physical and biological interactions

Cover thesis

Auteur: Ellen Weerman
Promotiedatum: 11 mei 2011
Universiteit: Radboud Universtiteit Nijmegen

Golvende getijdenplaten mooi maar ook nuttig
We denken bij landschappen vaak aan bergen en beken, waar de geologie bepaalt welke planten op welke plek kunnen groeien. Maar het kan ook andersom gebeuren: dat planten de ingenieurs zijn van een ecosysteem en door interacties met de omgeving het landschap juist vormgeven.
Lees meer.

Living apart together: interactions between aboveground grazers, plants and soil biota

Cover

Auteur: Ciska Veen
Datum: 29 april 2011
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Onder- en bovengrondse organismen staan met elkaar in verbinding via planten. Ze eten plantenmateriaal en veranderen de nutriëntenkringloop in de bodem. Dit heeft een belangrijke invloed op plantengroei en de soortensamenstelling in de plantengemeenschap. Ciska Veen onderzocht hoe het samenspel tussen bovengrondse gewervelde herbivoren en bodemorganismen de plantengemeenschap beïnvloedt. Een deel van het veldwerk werd uitgevoerd op Schiermonnikoog. Lees meer.

Sustainable Exploitation of Saline Resources ecology, ecophysiology and cultivation of potential halophyte crops

Auteur: Arjen de Vos
Promotiedatum: 20 april 2011
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Van zoute kwel naar zilte bron
Door het telen van zouttolerante gewassen kan verzilting ook als een kans voor duurzame zilte landbouw worden opgevat, in plaats van als een probleem dat bestreden moet worden. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Arjen de Vos. Bodemverzilting vormt een serieuze bedreiging voor landbouwgronden. Ongeveer een kwart van Nederland is gevoelig voor verzilting en het is al nodig om deze gebieden door te spoelen met (kostbaar) zoet water om de verzilting tegen te gaan.
Lees meer.

Struggle for safety. Adaptive responses of wintering waders to their avian predators

Auteur: Piet van den Hout
Promotiedatum: 17 december 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Een slimme steltloper is op zijn predator voorbereid.
Hoewel roofvogels weinig invloed hebben op het sterftecijfer onder steltlopers als kanoeten en steenlopers, wordt het gedrag en de lichaamseigenschappen van de individuele prooivogel wel sterk beïnvloed door het predatiegevaar. Piet van den Hout onderzocht de vraag welke invloed predatoren zoals valkachtigen hebben op populaties en individuen van niet-broedende steltlopers.
Lees meer.

Op de grens van land en water. Dynamiek van landschap en samenleving in Frisia gedurende de Romeinse tijd en de volksverhuizingstijd

Cover

Auteur: Danny Gerrets
Promotiedatum: 16 december 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

'Frisia' complexe Keltisch-Germaanse samenleving
De regio 'Frisia' onderscheidde zich in de Romeinse tijd weinig van andere Keltisch-Germaanse samenlevingen in Noordwest-Europa. Dat blijkt uit onderzoek van promovendus Danny Gerrets. Bovendien stelt Gerrets dat de Friezen uit de Romeinse tijd niet de Friezen zijn die genoemd worden in de Vroege Middeleeuwen
. Lees meer.

The spatial and temporal link between common terns sterna hirundo and their prey fish in de Wadden Sea

Cover thesis

Auteur: Andreas Dänhardt
Promotiedatum: 19 november 2010
Universiteit: Universität Oldenburg

In dit proefschrift wordt de invloed van verspreidingspatronen van vis in tijd en ruimte op de reproductie van Visdief Sterna hirundo onderzocht.
Lange termijn veranderingen in het broedsucces kunnen verklaard worden door de aanwezigheid van Noordzee haring Clupea harengus.
Lees meer.

Reverse Electro-dialysis - Design and optimization by modeling and experimentation

Auteur: Joost Veerman
Promotiedatum: 1 oktober 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

De grens tussen zoet en zout water kan in tien procent van onze elektriciteitsbehoefte voorzien. Het opwekken van deze 'blauwe' energie werkt echter nog niet optimaal. Verkorting van waterstromen en het aanpassen van de stroomrichting van het zoete en zoute water kan de elektrische opstellingen efficiënter maken. Chemicus Joost Veerman promoveert 1 oktober 2010 op onderzoek naar de optimalisatie van deze duurzame energieopwekking. Een verschil in zoutgehalte kan energie opleveren, zogenaamde blauwe energie. Veerman onderzocht de optimalisatiemogelijkheden van reverse electrodialysis (RED), een systeem waarbij zout en zoet water tussen stapels ionenwisselende membranen stroomt. Lees meer.

Dense Water and Fluid Sand: Optical properties and methods for remote sensing of the extremely turbid Wadden Sea

Auteur: Annelies Hommersom
Promotiedatum: 28 juni 2010
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Waterkwaliteit in extreem troebele Waddenzee eindelijk goed in kaart te brengen. Het monitoren van waterkwaliteit in de Waddenzee en andere extreem troebele gebieden met optische remote sensing (via satellietbeelden) is veelbelovend. Hiermee kunnen we - bij onbewolkt weer- een paar keer per week een overzichtskaart van de waterkwaliteit in het hele gebied maken en zo gemakkelijk veranderingen opmerken. Dit concludeert Annelies Hommersom in haar onderzoek waarop ze 28 juni promoveerde aan het Instituut voor Milieuvraagstukken van de VU. Lees meer.

What is natural? The scale and consequences of marine bio invasions in the North Atlantic Ocean

Cover thesis

Auteur: Deniz Haydar
Promotiedatum: 18 juni 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Natuurlijke ecosystemen bestaan niet in de Noord-Atlantische Oceaan. De omvang van mariene bioinvasies is veel groter dan algemeen wordt aangenomen, en natuurlijke ecosystemen bestaan niet in de Noord-Atlantische Oceaan, concludeert Deniz Haydar uit haar promotieonderzoek naar het vóórkomen van exoten in de Noordzee. We blijken mogelijk honderden mariene bioinvasies over het hoofd te hebben gezien. Dat kunnen ook soorten zijn die een belangrijke rol spelen in ecosystemen. Lees meer.

Staging ecology of black-tailed godwits in Portuguese rice fields and correlations with breeding season events

Voorkant Proefschrift

Auteur: Pedro Lourenço
Promotiedatum: 14 juni 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Voor grutto's belangrijke Portugese rijstvelden verdienen bescherming
Voor grutto's (Limosa limosa) van de limosa-ondersoort zijn de rijstvelden van het Iberische schiereiland belangrijke pleisterplaatsen op hun jaarlijkse trek van West-Afrika naar Noord-Europa. Om de bescherming van deze gebieden te garanderen stelt Pedro Lourenço de volgende beheersmaatregelen voor: houd een gedeelte van de rijstvelden onder water gedurende de winter en wijs de meest belangrijke rijstgebieden voor grutto's aan als beschermd (natuur)gebied.
Lees meer.

Spatial ecology of intertidal macrobenthic fauna in a changing Wadden Sea

Voorkant proefschrift

Auteur: Casper Kraan
Promotiedatum: 26 april 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

In dit proefschrift is de voedselbeschikbaarheid in de Nederlandse Waddenzee onderzocht voor twee ondersoorten van de kanoet, de Calidris canutus islandica en de Calidris canutus canutus. De islandica broedt op de Canadese en Groenlandse toendra en vliegt daarna naar het Waddengebied om te overwinteren. De canutus broedt in Siberië en gebruikt de Waddenzee om aan te sterken voor de laatste etappe naar westelijk Afrika. De twee ondersoorten hanteren dus een verschillende strategie, maar hebben hetzelfde probleem: de afnemende voedselvoorraad in de Nederlandse Waddenzee. Lees meer

Language Change on the Dutch Frisian Island of Ameland. Linguistic and sociolinguistic findings

Voorkant proefschrift

Auteur: Mathilde Jansen
Promotiedatum: 8 april 2010
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Is dialectgebruik op Ameland uniek in Nederland? Een buitenstaander zal het nauwelijks opvallen, maar het Amelander dialect wordt nog door een meerderheid van de Amelandse bevolking gesproken. Sociolinguïst Mathilde Jansen deed onderzoek naar dit Hollands-Friese dialect en ontdekte dat het hoge dialectgebruik wordt veroorzaakt door de honkvastheid van de Amelanders en een sterke identiteitsbehoefte. Lees meer

Carrying capacity of a heterogeneous lake for migrating swans

Voorkant proefschrift

Auteur: Abel Gyimesi
Promotiedatum: 29 januari 2010
Universiteit: Universiteit Utrecht

Zwanen verklappen waar ze worden verstoord
Op welke plekken zwanen verstoring door recreanten ervaren, is af te lezen aan de hoeveelheid voedsel die ze achterlaten. Tenminste, als je corrigeert voor andere milieufactoren zoals bodemsoort en waterdiepte. Dat blijkt uit onderzoek, waarop onderzoeker Abel Gyimesi van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) op vrijdag 29 januari promoveerde aaan de Universiteit Utrecht.
Lees meer

Flood Preparedness; thoughts feelings and intentions of the Dutch public

Auteur: Teun Terpstra
Promotiedatum: 15 januari 2010
Universiteit: Universiteit Twente

De kans op een overstroming in Nederland is niet groot, máár als er een plaatsvindt, weet de Nederlandse burger niet wat hij moet doen. Dat komt naar voren uit onderzoek van communicatiewetenschapper Teun Terpstra. 'De overheid benadrukt te veel dat we veilig zijn en communiceert te weinig over de mogelijke gevolgen van overstromingen, en over wat we moeten doen als het toch fout gaat.' Lees meer.

Impact of atmospheric nitrogen deposition on lichen-rich, coastal dune grasslands

Voorkant proefschrift

Auteur: Eva Remke
Promotiedatum: 14 januari 2010
Universiteit: Radboud Universiteit Nijmegen

De luchtverontreiniging met zuren en meststoffen (stikstofverbindingen) wordt sinds de tachtiger jaren onderkend als een groot probleem, toen bossen in Europa op grote schaal begonnen af te sterven. Sindsdien zijn in een aantal ecosystemen (heiden, kalkgraslanden) de gevolgen van de luchtvervuiling onderzocht. In dit onderzoek van Eva Remke is de kwetsbaarheid van korstmosrijke duingraslanden voor vermesting vanuit de lucht vastgesteld. Zij bekeek de effecten van stikstofdepositie in zowel sterk aangetaste gebieden als Terschelling als op nagenoeg intacte locaties rondom de Oostzee. Lees meer

Individual fitness correlates in the Black-tailed Godwit

Voorkant proefschrift

Auteur: Julia Schröder
Promotiedatum: 11 januari 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Fatale vergrijzing onder grutto's in Nederland
Het zal niet lang meer duren voor de grutto in Nederland een zeldzame broedvogel is. Als er niet snel ingrijpende maatregelen worden genomen, tenminste. Dat stelt Julia Schröder naar aanleiding van haar onderzoek naar fitnesscorrelaties bij de grutto. Er is, met name, niet genoeg jonge aanwas
. Lees meer

From river valley to estuary : the early-mid Holocene transgression of the Rhine-Meuse valley, The Netherlands

Voorkant Proefschrift

Auteur: Marc Hijma
Promotiedatum: 23 december 2009
Universiteit: Universiteit Utrecht

De verwachte snelle zeespiegelstijging in de komende eeuw zal wereldwijd verdrinking veroorzaken van laaggeleden gebieden. Dit is niets nieuws, in het verleden gebeurde dit al regelmatig en onderzoek hiernaar kan ons veel leren over hoe kustgebieden zullen gaan reageren op een stijgende zee. Lees meer

Stressors and feedbacks in temperate seagrass ecosystems

Voorkant proefschrift

Auteur: Tjisse van der Heide
Promotiedatum: 14 december 2009
Universiteit: Radboud Universiteit Nijmegen

Zeegrasvelden hebben een sleutelfunctie in veel kustgebieden: ze bieden voedsel en beschutting aan talloze diersoorten en beschermen de kustlijn bij zware stormen. In de afgelopen eeuw is er ook in Nederland veel zeegras verloren gegaan, vaak door menselijk ingrijpen. Lees meer

Blue Energy: electricity production from salinity gradients by reverse electrodialysis

Voorkant proefschrift

Auteur: Jan Post
Promotiedatum: 3 november 2009
Universiteit: Wageningen University

Energie opwekken op grote schaal uit het mengen van zoet en zout water is technisch en praktisch mogelijk. Wereldwijd is de potentie van deze schone energie - 'blauwe stroom' - zeer groot. Ook in Nederland kunnen over minimaal tien jaar blauwe stroomcentrales worden geplaatst, onder meer aan de Afsluitdijk, die samen de helft van de huidige elektriciteitsbehoefte kunnen dekken. Lees meer

Salt-marsh sediment: natural gamma-radioactivity and spatial patterns

Auteur: Alma de Groot
Promotiedatum: 23 oktober 2009
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Kwelders, begroeide gebieden die periodiek door de zee worden overspoeld, staan in de belangstelling vanwege hun bijdrage aan kustbescherming en biodiversiteit. Om deze dynamische gebieden goed te kunnen beheren is inzicht nodig in de opslibbing en ontwikkeling van kwelders op lange termijn. Lees meer

Pacific Oysters in Dutch Estuaries - Causes of Success and Consequences for Native Bivalves

Auteur: Karin Troost
Promotiedatum: 9 oktober 2009
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

In dit proefschrift wordt onderzocht waardoor de Japanse oester zich zo snel heeft kunnen vestigen in Nederland en wat daarvan de gevolgen zijn voor inheemse schelpdieren. Tegenwoordig komen verscheidene niet-inheemse diersoorten voor in Nederland, waarvan de Japanse oester een van de meest succesvolle is. Lees meer

The eco-geography of the brown shrimp Crangon crangon in Europe

Cover

Auteur: Joana Campos
Promotiedatum: 10 september 2009
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

De bruine of gewone garnaal Crangon crangon is een van de meest voorkomende soorten in Europese ondiepe kustwateren en belangrijk voor de Noordzeevisserij. Joana Campos bevestigt in haar promotieonderzoek dat vrouwelijke garnalen sneller groeien dan mannelijke en dat de trends voor beide geslachten apart bestudeerd moeten worden. Hun groei is misschien langzamer dan eerder werd aangenomen maar zij presenteert in haar proefschrift voorstellen om het visserijbeheer te verbeteren. Lees meer.

An approach to medium-term coastal morphological modelling

Voorkant proefschrift

Auteur: Giles Lesser
Promotiedatum: 4 juni 2009
Universiteit: Technische Universiteit Delft

Dit proefschrift beschrijft de ontwikkeling en validatie van een nieuw driedimensionaal sediment transport en morfologisch numeriek model geschikt voor kustgebieden. Het proefschrift behandelt de modellering van zowel gesuspendeerd als bodemtransport van niet-cohesief sediment, en beschrijft de implementatie van een bodemveranderingsschema dat gebruik maakt van nieuwe methodes voor het modelleren van morfologische versnelling en (rivier)bank erosie. Lees meer

Bottlenecks, budgets and immunity the costs and benefits of immune function over the annual cycle of red knots (Calidris canutus)

Auteur: Debbie Buehler
Promotiedatum: 7 november 2008
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Immuniteit kanoet varieert tijdens jaarcyclus
"Hoe gaan trekvogels om met het risico ziek te worden en hoe verdelen ze de hulpbronnen die nodig zijn voor de immuunfuntie tijdens hun drukke jaarcyclus?" Het proefschrift van Debbie Buehler probeert ons begrip van de jaarcyclus van immuunfunctie in verschillende omgevingen te vergroten. Kanoeten, waadvogels die over lange afstand trekken, werden gebruikt als modelsoort voor experimentele- en veldstudies.
Lees meer.

Lichaam, eer en recht in middeleeuws Friesland

cover proefschrift

Auteur: Han Nijdam
Promotiedatum: 2 oktober 2008
Universiteit: Universiteit Leiden

Uit bestudering van Oudfriese boeteregisters, een soort letselschadelijsten, blijkt hoezeer eer en lichaam met elkaar verbonden waren in de ideologie van de middeleeuwse Friezen. Uit het onderzoek is een model van eer voortgekomen dat toepasbaar is op meerdere culturen en tijdperken. Op 2 oktober 2008 promoveerde Han Nijdam aan de Universiteit Leiden. Lees meer.

Travels in a changing world: flexibility and constraints in migration and breeding of the Barnacle goose

Auteur: Götz Eichhorn
Promotiedatum: 23 juni 2008
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

De flexibiliteit van de brandgans
Een zo optimaal mogelijke management van tijd en (voedsel)energie is erg belangrijk voor het maximeren van de fitness van het individu (dus op de overleving en het voortplantingssucces). Götz Eichhorn onderzocht de aspecten van de tijdsplanning en het verkrijgen en benutten van voedselbronnen bij de brandgans Branta leucopsis tijdens de voorjaarstrek en tijdens het broedseizoen. Hij constateerde een opmerkelijke flexibiliteit van deze gans in zijn trek- en broedgedrag.
Lees meer.

Breeding origins of wader populations utilizing the Dutch Wadden Sea as deduced from body dimensions, body mass, and primary moult

Auteur: Meinte Engelmoer
Promotiedatum: 7 januari 2008
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

In dit proefschrift wordt het het numerieke en functionele belang van de Waddenzee voor 12 soorten steltlopers in de afgelopen 30 jaar behandeld. De resultaten van tellingen en vangsten van deze twaalf steltlopersoorten worden behandeld. Lees meer

Ferry-observed variability of currents and bedforms in the Marsdiep inlet

Auteur: Maarten Buijsman
Promotiedatum: 10 oktober 2007
Universiteit: Universiteit Utrecht

Dit proefschrift beschrijft analyses van stroomsnelheden en bodemstructuren in het Marsdiep, het zeegat tussen Den Helder en Texel in de westelijke Waddenzee. De metingen zijn van begin 1998 tot eind 2005 gedaan met een 'acoustic Doppler current profiler' (ACDP) die onder de veerboot 'Schulpengat' werd gemonteerd.  Lees meer

The arctic pulse. Timing of breeding in long-distance migrant shorebrids

Auteur: Ingrid Tulp
Promotiedatum: 5 oktober 2007
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Ingrid Tulp beschrijft in een boeiend proefschrift het harde leven van arctische broedvogels, vanaf het moment dat zij uitgeput arriveren op de toendra totdat zij enkele maanden later met hun kroost naar het Zuiden trekken. De Arctis is voor een bioloog een vergrootglas; want in deze extreme omstandigheden is de timing van aankomst en broeden van de steltlopers nog crucialer dan in gematigder gebieden. En de gevolgen van de klimaatverandering zouden er ook wel eens beter zichtbaar kunnen zijn. Tulp promoveerde op 5 oktober 2007 aan de Rijksuniversiteit Groningen. Lees meer

Growth and reproduction in bivalves, an energetic approach

Auteur: Joana Cardoso
Promotiedatum: 21 september 2007
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Groei en overleving van tweekleppigen in de Waddenzee
In de Waddenzee treden grote verschillen in omgevingsfactoren op, zoals watertemperatuur, zoutgehalte, voedselaanbod, stroming, die de groei, overleving en voortplanting van bodemdieren beïnvloeden.
Joana Cardoso onderzocht het effect van omgevingsfactoren op de groei en voortplanting van vijf algemene schelpdiersoorten: het nonnetje, de kokkel, de mossel en de strandgaper, maar ook de Japanse of Pacific oester, een soort die recentelijk in de Waddenzee verschenen is en momenteel in aantal toeneemt. Lees meer.

Interference competition and patch choice in foraging shore crabs

Auteur: Isabel Smallegange
Promotiedatum: 5 september 2007
Universiteit: Universiteit van Amsterdam

In dit proefschrift wordt het foerageergedrag van de strandkrab - één van de toppredatoren van de Waddenzee - bestudeerd. De rol die competitie en prooiaanbod spelen in de plekkeuze en de ruimtelijke verspreiding van foeragerende predatoren stond daarbij centraal. Lees meer

Common Eiders Somateria mollissima in the Netherlands: The rise and fall of breeding and wintering populations in relation to the stocks of shellfish

Cover thesis

Auteur: Romke Kats
Promotiedatum: 20 april 2007
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Sterfte eidereenden direct gevolg mosselentekort
De afgelopen vijftien jaar is regelmatig grote sterfte opgetreden onder eidereenden. De oorzaak hiervan is rechtstreeks terug te voeren op het magere aanbod van zowel diepwatermosselen als droogvallende mosselbanken in het waddengebied, ontdekte Romke Kats. De mosselen zijn zelfs zo belangrijk voor eidereenden, dat Kats de eenden beschouwt als een belangrijke indicatorsoort voor de mosselstand in de Waddenzee.
Lees meer.

We vieren het pas als iedereen terug is - Terschelling in de Tweede Wereldoorlog

Auteur: Johan van der Wal
Promotiedatum: 1 maart 2007
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Dit proefschrift behandelt het leven op Terschelling in bezettingstijd. Het bestaat uit drie delen. In het eerste deel wordt een historisch perspectief geschetst van Terschelling.Het tweede deel beschrijft de gebeurtenissen tijdens de Duitse bezetting op het eiland. In het derde deel wordt ingegaan op de zeelieden. Lees meer

Shallow water benthic foraminifera as proxy for natural versus human-induced environmental change

Cover thesis

Auteur: Lennart de Nooijer
Datum: 17 januari 2007
Universiteit: Universiteit Utrecht

Foraminiferen verraden veranderingen in mariene ecosystemen
Menselijk ingrijpen heeft een grote invloed op de dynamiek van ecosystemen als de Noordzee en de Waddenzee. Dat is één van de conclusies uit het proefschrift van Lennart de Nooijer. Zijn onderzoek richtte zich op het achterhalen van de natuurlijke variaties in deze ecosystemen door bijvoorbeeld klimaatveranderingen, om zo de bijdrage van menselijke activiteiten te kunnen kwantificeren.
Lees meer.

Functional aspects of seasonal variation in preen wax composition of sandpipers (Scolopacidae)

Cover thesis

Auteur: Jeroen Reneerkens
Datum: 12 januari 2007
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Was om veren mee te poetsen verandert van samenstelling

Jeroen Reneerkens onderzocht de redenen voor de chemische veranderingen van de was waarmee strandlopers hun veren poetsen. De samenstelling van de was past zich aan aan het seizoen, maar ook vlak voor de grote trek van de strandloper naar zijn broedplaats. Lees meer.

The role of dispersal constraints in the assembly of salt-marsh communities

Auteur: Esther Chang
Promotiedatum: 10 november 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Storm van grote invloed op zaadverspreiding kwelderplanten
Esther Chang onderzocht de invloed van  zaadverspreidingsfactoren op de soortensamen­stelling binnen plantengemeenschappen op de kwelder, in het bijzonder op Schiermonnikoog. Zij concludeert onder andere dat het grote vermogen van stormen om zaden te kunnen verbreiden het vóórkomen van soorten op meer groeiplaatsen lijkt te versterken, maar tevens het aantal individuen van soorten te beperken door het wegspoelen van veel zaden uit bronpopulaties
. Lees meer.

Project evaluation, sustainability and accountability

auteur: Frans Sijtsma
Promotiedatum: 19 oktober 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Evaluaties duurzaamheidsprojecten moeten en kunnen scherper
Irrelevante vragen, teveel criteria en te beperkte gezichtspunten. Volgens onderzoeker Frans Sijtsma gaat er veel mis bij de evaluatie van grote duurzaamheids­projecten. "Het is onmogelijk om het helemaal goed te doen, maar het moet scherper. En het kan scherper.
" Lees meer.

State-dependent life-history strategies; a long-term study on Oystercatchers

Auteur: Martijn van de Pol
Promotiedatum: 14 juli 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Scholekster met goed huwelijk succesvoller
Scholeksters zijn langlevende (soms wel 35 jaar) kust- en weidevogels, die ieder jaar hetzelfde territorium verdedigen en daar hun jongen grootbrengen. Veel van deze zwart-witte steltlopers blijven hun hele leven bij dezelfde partner, al is overspel en scheiding zeker geen onbekend fenomeen. Op het eerste gezicht mogen de vogels gelijk lijken, ze blijken allemaal een ander levensverhaal te hebben, afhankelijk van hun afkomst, de keuzes die ze maken en het lot. 
Lees meer.

Restoration of salt marshes

Auteur: Mineke Wolters
Promotiedatum: 1 mei 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Spontaan herstel van kwelders na dijkdoorbraak
Kwelders zijn eeuwenlang ingepolderd en geschikt gemaakt voor landbouwkundig gebruik. Tegenwoordig is inpoldering echter financieel weinig aantrekkelijk en is de functie van kwelders voor natuurbehoud en kustverdediging prominent geworden. Deze omslag komt tot uiting in het besluit om verschillende voormalig ingepolderde gebieden terug te geven aan de zee, middels het doorbreken van dijken of zomerkades (ontpoldering). Kwelders zijn, met name in de winter, belangrijke voedselbronnen voor vogels en vormen een belangrijke kustverdediging
. Lees meer.

Ecology and membrane lipid distribution of marine Crenarchaeota: Implications for TEX86 paleothermometry

Auteur: Cornelia Wuchter
Promotiedatum 27 februari 2006
Universiteit: Universiteit van Utrecht

Oerbacteriën spelen belangrijke rol in koolstof- en stikstofcycli van de zee
Cornelia Wuchter deed bij het Koninklijk Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) onderzoek naar een aantal zeer basale vragen in de microbiologie: waar in zee komen oerbacterien voor en wat zijn de koolstofbron en de energiebron waarvan zij leven? Daarnaast bekeek zij of veranderingen in de samen-stelling van de unieke vetten van deze organismen gebruikt kan worden om de temperatuur van de bovenste laag van het zeewater in het verre verleden te herleiden. 
Lees meer

Geese on a green wave: flexible migrants in a changing world

Auteur: Sandra van der Graaf
Promotiedatum: 10 februari 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Brandganzen flexibel bij veranderingen in klimaat en grasland
De brandgans is in staat zich aan te passen aan de huidige veranderingen in het klimaat en op graslanden. Dit blijkt uit onderzoek van promovenda Sandra van der Graaf. De ganzen zullen dan ook niet uit het Nederlandse kustgebied verdwijnen. Wel zal de populatie kleiner worden
. Lees meer.

Living with gulls : trading off food and predation in the Sandwich Tern Sterna sandvicensis

Cover thesis

Auteur: Eric Stienen
Datum: 20 januari 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Halverwege de vorige eeuw broedde driekwart van de Europese populatie van de grote stern Sterna sandvicensis langs de Nederlandse kust. Na een lekkage van gifstoffen in de Nederlandse en Duitse kustwateren liep het aantal broedparen dramatisch terug; van 35 duizend in de jaren vijftig naar slechts 865 in 1965. Het herstel verloopt langzaam; in 1994 waren er nog maar tienduizend broedparen. Bovendien schommelt de Nederlandse populatie flink. Lees meer.

Preserving the heritage of humanity? Obtaining world heritage status and the impact of listing

Auteur: Bart van der Aa
Promotiedatum: 26 mei 2005
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Werelderfgoed in gevaar - Verdrag biedt geen garantie voor bescherming
UNESCO's lijst van werelderfgoed zou de 'meest waardevolle' monumenten en natuurlijke gebieden van de wereld moeten omvatten. En het werelderfgoedverdrag zou dit belangrijkste erfgoed moeten beschermen. Of ze dat ook doen, is nog maar de vraag. Promovendus Bart van der Aa deed in zes landen onderzoek naar 67 werelderfgoedsites. Zijn conclusie: 'De UNESCO mag wel vaker de tanden laten zien. Maar dat kan pas als de lijst daadwerkelijk wordt gebaseerd op kwaliteit.'
Lees meer

Slipping through our hands. Population dynamics of the European eel

Cover

Auteur: Willem Dekker
Datum: 11 oktober 2004
Universiteit: Universiteit van Amsterdam

Paling op rand van afgrond    
Als er niets gebeurt, is de Europese paling over vijf jaar uitgestorven, meent palingkenner Willem Dekker. In het proefschrift waarop hij 11 oktober 2004 in Amsterdam promoveerde, wijst hij er nog eens op dat bescherming van de paling een race tegen de klok zal worden. Het is al veel later dan vijf voor twaalf en de klok blijft tikken
. Lees meer.

Born to fly - migratory strategies and stopover ecology in the European Wadden Sea of a long-distance migrant, the Bar-tailed Godwit (Limosa lapponica)

Cover

Auteur: Gregor Scheiffarth
Datum: 25 april 2003
Universiteit: Universität Oldenburg

Gregor Scheiffarth heeft in zijn onderzoek aan de universiteit van Oldenburg de verschillen onderzocht tussen de Europese Afro - Siberische rosse gruttos'in de Noordelijke Waddenzee. Lees meer.

The adaptive value of migrations for the bivalve Macoma balthica

Cover

Auteur: Johan Gerrit Hiddink
Datum: 8 november 2002
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Nonnetjes zijn een belangrijke voedselbron voor veel wadvogels, garnalen en jonge platvis. Jan Geert Hiddink toont aan dat het hoge wad (dat droogvalt bij laag water) heel belangrijk is voor de overleving van het nonnetje. Deze kennis is van belang voor het beheer van de Waddenzee. Het nonnetje migreert tussen de kinderkamers voor de jonge nonnetjes op het hoge wad en de leefgebieden van volwassen dieren op het lage wad.  Lees meer.

Grazing in coastal grasslands : Brent Geese and facilitation by herbivory

Auteur: Daan Bos
Promotiedatum: 25 oktober 2002
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Rotganzen zijn, samen met brandganzen, de meest talrijke ganzen in het internationale Waddengebied. Ze foerageren beide op kwelders en in polders langs de kust. Met name de voorjaarsperiode is voor rotganzen belangrijk omdat ze in die periode moeten opvetten ter voorbereiding van de trek naar de broedgebieden en het broedseizoen zelf. Lees meer.

POLITIEK DOOR DE STATEN: Doel- of waarderationeel handelen in het besloten overleg over de Wadden en het openbaar beraad over de ecologische hoofdstructuur

Voorkant Proefschrift

Auteur: Gerbrig Tromp
Promotiedatum: 17 december 2001
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

In deze studie wordt een beeld geschetst van het politiek handelen in de provinciale politiek, op verschillende manieren, op verschillende niveaus en over verschillende onderwerpen. Dat gebeurt aan de hand van twee empirische onderzoeken en een theoretisch onderzoek, die ieder een eigen probleemstelling kennen. Het eerste onderzoek is een empirisch onderzoek naar het functioneren van een geïnstitutionaliseerd bestuurlijk overleg voor het Nederlandse Waddengebied in de periode 1987 - 1993. Lees meer

Floundering - Processes of tidal transport and accumulation of larval flounder (Platichthys flesus L.) in the Ems-Dollard nursery

Afbeelding voorkant Proefschrift

Auteur: Zwanette Jager
Promotiedatum: 20 april 1999
Universiteit: Universiteit van Amsterdam

Het proefschrift van Zwanette Jager, getiteld 'Floundering - Processes of tidal transport and accumulation of larval flounder (Platichthys flesus L.) in the Ems-Dollard nursery', beschrijft de processen van getijden­transport en ophoping van botlarven in de kinderkamer. Lees meer

Bivalve reproduction in the Wadden Sea : effects of winter conditions on reproductive effort and recruitment

Auteur: Pieter Honkoop
Promotiedatum: 11 december 1998
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

In dit proefschrift worden de effecten van winterse omstandigheden op de reproductie van de tweekleppige Macoma balthica (het nonnetje) bestudeerd. Lees meer.