Proefschriften

Auteur: Okka Jansen
Datum: 8 maart 2013
Universiteit: Wageningen University

Kustwateren zijn rijke mariene ecosystemen. In de Nederlandse kustwateren zijn bruinvissen de meest voorkomende kleine walvisachtigen. De aantallen en verspreiding van bruinvissen zijn in de afgelopen decennia sterk veranderd. De vraag is waarmee deze veranderingen samenhangen. Promovenda Okka Jansen onderzocht in dat kader de voedselecologie van de bruinvis in de Nederlandse kustwateren. Lees meer.

Auteur: Rixt Bijker
Datum: 17 januari 2013
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Het dominante beeld van migratie naar het platteland is dat van de welvarende stedeling op zoek naar een nieuw leven in een idyllische plattelandsomgeving. Recentelijk wordt in de wetenschappelijke literatuur dit bestaande beeld kritisch bekeken. Dit proefschrift sluit hierbij aan door migratie naar minder populaire plattelandsgebieden in Noord-Nederland te onderzoeken. Lees meer.

Auteur: Henrike Andresen
Datum: 8 januari 2013
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Een klein verschil in lichaamsgrootte heeft een grote invloed op de overlevings­kans van jonge schelpdieren, concludeert Henrike Andresen in haar proefschrift. Zij onderzocht predatie door kreeftachtigen op tweekleppige schelpdieren in de vroege fase van het bodemleven. Lees meer.

Auteur: Ali Dastgheib
Datum: 12 november 2012
Universiteit: TU Delft

In deze studie tracht Ali Gastheib het hiaat in kennis op te vullen over de tijdschaal (> decaden en < eeuwen). Deze tijdschaal is van belang voor een duurzaam beheer van de kustzone. De Nederlandse Waddenzee dient als case studie om de vraag te beantwoorden of proces gebaseerde modellen betrouwbare lange termijn ontwikkelingen kunnen reproduceren. Lees meer. 

Auteur: Rob Roggema
Datum: 2 oktober 2012
Universiteit: TU Delft

Klimaatverandering is relatief onvoorspelbaar en ‘ontembaar’; ruimtelijke planning past zich tot nu toe dan ook moeilijk aan klimaatverandering aan. Dit komt vooral omdat plannen voor ruimtelijke ordening uitgaan van een ‘constante situatie’ in plaats van een dynamische. Roggema ontwierp daarom een flexibelere planning methode waarbij wordt geanticipeerd op (toekomstige) dynamiek van o.a. klimaatverandering. Lees meer.

Auteur: Andreas Zipperle
Promotiedatum: 1 oktober 2012
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Het kleine zeegras (Zostera noltii) in de noordelijke Waddenzee is veel veerkrachtiger dan men dacht. Veranderende omstandigheden in de zee zijn dan ook geen grote bedreiging voor deze soort. Een nieuw ontdekte overlevingsstrategie blijkt daarbij van belang. Dat concludeerde Andreas Zipperle uit zijn promotieonderzoek naar de voortplantingsstrategie van het kleine zeegras in de Waddenzee. Lees meer. 

Auteur: Maarten Schrama
Datum: 29 juni 2012
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Grote grazers stampen de kweldergrond van Schier soortenrijk.
Maarten Schrama onderzocht de ecologische systemen op de kwelders van Schiermonnikoog in verschillende stadia van rijpheid. Hij ontdekte onder meer dat de grote grazers de kwelder soortenrijk houden door de grond aan te stampen. Dit effect is uniek voor kwelders en verklaart tevens waarom natuurbeheer met grote grazers vaak veel minder goed werkt in andere natuurgebieden. Lees meer. 

Auteur: Eelke Folmer
Datum: 20 april 2012
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Hypes op het wad; Steltlopers imiteren elkaar
De huidige verspreidingsmodellen voor sociale dieren schieten tekort omdat ze geen rekening houden met het feit dat er naast competitie ook aantrekking tussen soortgenoten plaatsvindt, concludeert Eelke Folmer in zijn proefschrift. Hij deed onderzoek naar ‘zelforganisatie’ op wadplaten, onder andere bij voedselzoekende steltlopers. Lees meer.

Auteur: Jasper Dijkstra
Datum: 6 maart 2012
Universiteit: Technische Universiteit Delft

Waterplanten -ook wel aquatische macrofyten genoemd- spelen zowel in ecologisch als in waterbouwkundig opzicht een belangrijke rol in natte ecosystemen. Een veld waterplanten levert verschillende ecosysteem diensten: fysieke oeverbescherming, verbetering van de waterkwaliteit en huisvesting van vele andere organismen. Echter, zeegrasvelden, schorren en mangrovebossen nemen af onder druk van menselijke invloeden, ondanks kostbare inspanningen voor bescherming en herstel. Lees meer.

Auteur: Viktor Venhorst
Datum: 1 maart 2012
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Geen 'brain drain' uit studentensteden
Afgestudeerden van Nederlandse universiteiten en hbo-instellingen kunnen gunstige effecten hebben op de economische ontwikkeling van de betreffende regio’s. Daarom is er veel aandacht van beleidsmakers voor de locatiekeuze van deze zeer mobiele groep hoger opgeleiden. Het proefschrift van Viktor Venhorst gaat in op de individuele en regionale determinanten van ruimtelijke mobiliteit. Lees meer.

Auteur: Kim van Nieuwaal
Promotiedatum 10 november 2011
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Effecten van overheidsinterventie kunnen niet van tevoren worden bepaald maar krijgen vorm in een interactieproces. Zowel overheid als bedrijfsleven kunnen dit inzicht aangrijpen om hun doelstellingen in dat proces te verwezenlijken. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Kim van Nieuwaal. Lees meer.

Auteur: Jutta Leyrer
Datum: 3 oktober 2011
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Overwintering in West-Afrika gevaarlijker dan gedacht voor de kanoet.
Het lijkt erop dat niet de ultralange trektocht van de kanoet de hoogste tol eist onder de populatie, zoals algemeen gedacht werd, maar dat de meeste sterfte pas optreedt na aankomst in het overwinteringsgebied, concludeert Jutta Leyrer. Zij bracht de gevaarlijke en voorspoedige momenten in de jaarlijkse levenscyclus van de steltloper in kaart. Lees meer.

Auteur: Karin Baakman
Datum: 9 september 2011
Universiteit: Universiteit Tilburg

Internationale natuurbeschermingsverdragen niet effectief
De vijf belangrijkste internationale natuurbeschermingsverdragen zijn niet effectief. Ze missen op dit moment de capaciteit om het probleem waarvoor ze in het leven zijn geroepen op te lossen. Dat blijkt uit een analyse van deze verdragen aan de hand van een speciaal ontwikkelde Effectiviteitstest, waarop Karin Baakman op 9 september 2011 promoveerde aan Tilburg University. Lees meer.

Auteur: Ellen Weerman
Promotiedatum: 11 mei 2011
Universiteit: Radboud Universtiteit Nijmegen

Golvende getijdenplaten mooi maar ook nuttig
We denken bij landschappen vaak aan bergen en beken, waar de geologie bepaalt welke planten op welke plek kunnen groeien. Maar het kan ook andersom gebeuren: dat planten de ingenieurs zijn van een ecosysteem en door interacties met de omgeving het landschap juist vormgeven. Lees meer.

Auteur: Ciska Veen
Datum: 29 april 2011
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Onder- en bovengrondse organismen staan met elkaar in verbinding via planten. Ze eten plantenmateriaal en veranderen de nutriëntenkringloop in de bodem. Dit heeft een belangrijke invloed op plantengroei en de soortensamenstelling in de plantengemeenschap. Ciska Veen onderzocht hoe het samenspel tussen bovengrondse gewervelde herbivoren en bodemorganismen de plantengemeenschap beïnvloedt. Een deel van het veldwerk werd uitgevoerd op Schiermonnikoog. Lees meer.

Auteur: Arjen de Vos
Promotiedatum: 20 april 2011
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Van zoute kwel naar zilte bron
Door het telen van zouttolerante gewassen kan verzilting ook als een kans voor duurzame zilte landbouw worden opgevat, in plaats van als een probleem dat bestreden moet worden. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Arjen de Vos. Bodemverzilting vormt een serieuze bedreiging voor landbouwgronden. Ongeveer een kwart van Nederland is gevoelig voor verzilting en het is al nodig om deze gebieden door te spoelen met (kostbaar) zoet water om de verzilting tegen te gaan. Lees meer.

Auteur: Piet van den Hout
Promotiedatum: 17 december 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Een slimme steltloper is op zijn predator voorbereid.
Hoewel roofvogels weinig invloed hebben op het sterftecijfer onder steltlopers als kanoeten en steenlopers, wordt het gedrag en de lichaamseigenschappen van de individuele prooivogel wel sterk beïnvloed door het predatiegevaar. Piet van den Hout onderzocht de vraag welke invloed predatoren zoals valkachtigen hebben op populaties en individuen van niet-broedende steltlopers. Lees meer.

Auteur: Danny Gerrets
Promotiedatum: 16 december 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

'Frisia' complexe Keltisch-Germaanse samenleving
De regio 'Frisia' onderscheidde zich in de Romeinse tijd weinig van andere Keltisch-Germaanse samenlevingen in Noordwest-Europa. Dat blijkt uit onderzoek van promovendus Danny Gerrets. Bovendien stelt Gerrets dat de Friezen uit de Romeinse tijd niet de Friezen zijn die genoemd worden in de Vroege Middeleeuwen. Lees meer.

Auteur: Andreas Dänhardt
Promotiedatum: 19 november 2010
Universiteit: Universität Oldenburg

In dit proefschrift wordt de invloed van verspreidingspatronen van vis in tijd en ruimte op de reproductie van Visdief Sterna hirundo onderzocht.
Lange termijn veranderingen in het broedsucces kunnen verklaard worden door de aanwezigheid van Noordzee haring Clupea harengus. Lees meer.

Auteur: Joost Veerman
Promotiedatum: 1 oktober 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

De grens tussen zoet en zout water kan in tien procent van onze elektriciteitsbehoefte voorzien. Het opwekken van deze 'blauwe' energie werkt echter nog niet optimaal. Verkorting van waterstromen en het aanpassen van de stroomrichting van het zoete en zoute water kan de elektrische opstellingen efficiënter maken. Chemicus Joost Veerman promoveert 1 oktober 2010 op onderzoek naar de optimalisatie van deze duurzame energieopwekking. Een verschil in zoutgehalte kan energie opleveren, zogenaamde blauwe energie. Veerman onderzocht de optimalisatiemogelijkheden van reverse electrodialysis (RED), een systeem waarbij zout en zoet water tussen stapels ionenwisselende membranen stroomt. Lees meer.

Auteur: Annelies Hommersom
Promotiedatum: 28 juni 2010
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Waterkwaliteit in extreem troebele Waddenzee eindelijk goed in kaart te brengen. Het monitoren van waterkwaliteit in de Waddenzee en andere extreem troebele gebieden met optische remote sensing (via satellietbeelden) is veelbelovend. Hiermee kunnen we - bij onbewolkt weer- een paar keer per week een overzichtskaart van de waterkwaliteit in het hele gebied maken en zo gemakkelijk veranderingen opmerken. Dit concludeert Annelies Hommersom in haar onderzoek waarop ze 28 juni promoveerde aan het Instituut voor Milieuvraagstukken van de VU. Lees meer.

Auteur: Deniz Haydar
Promotiedatum: 18 juni 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Natuurlijke ecosystemen bestaan niet in de Noord-Atlantische Oceaan. De omvang van mariene bioinvasies is veel groter dan algemeen wordt aangenomen, en natuurlijke ecosystemen bestaan niet in de Noord-Atlantische Oceaan, concludeert Deniz Haydar uit haar promotieonderzoek naar het vóórkomen van exoten in de Noordzee. We blijken mogelijk honderden mariene bioinvasies over het hoofd te hebben gezien. Dat kunnen ook soorten zijn die een belangrijke rol spelen in ecosystemen. Lees meer.

Auteur: Pedro Lourenço
Promotiedatum: 14 juni 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Voor grutto's belangrijke Portugese rijstvelden verdienen bescherming
Voor grutto's (Limosa limosa) van de limosa-ondersoort zijn de rijstvelden van het Iberische schiereiland belangrijke pleisterplaatsen op hun jaarlijkse trek van West-Afrika naar Noord-Europa. Om de bescherming van deze gebieden te garanderen stelt Pedro Lourenço de volgende beheersmaatregelen voor: houd een gedeelte van de rijstvelden onder water gedurende de winter en wijs de meest belangrijke rijstgebieden voor grutto's aan als beschermd (natuur)gebied. Lees meer.

Auteur: Casper Kraan
Promotiedatum: 26 april 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

In dit proefschrift is de voedselbeschikbaarheid in de Nederlandse Waddenzee onderzocht voor twee ondersoorten van de kanoet, de Calidris canutus islandica en de Calidris canutus canutus. De islandica broedt op de Canadese en Groenlandse toendra en vliegt daarna naar het Waddengebied om te overwinteren. De canutus broedt in Siberië en gebruikt de Waddenzee om aan te sterken voor de laatste etappe naar westelijk Afrika. De twee ondersoorten hanteren dus een verschillende strategie, maar hebben hetzelfde probleem: de afnemende voedselvoorraad in de Nederlandse Waddenzee. Lees meer

Auteur: Mathilde Jansen
Promotiedatum: 8 april 2010
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

Is dialectgebruik op Ameland uniek in Nederland? Een buitenstaander zal het nauwelijks opvallen, maar het Amelander dialect wordt nog door een meerderheid van de Amelandse bevolking gesproken. Sociolinguïst Mathilde Jansen deed onderzoek naar dit Hollands-Friese dialect en ontdekte dat het hoge dialectgebruik wordt veroorzaakt door de honkvastheid van de Amelanders en een sterke identiteitsbehoefte. Lees meer

Auteur: Abel Gyimesi
Promotiedatum: 29 januari 2010
Universiteit: Universiteit Utrecht

Zwanen verklappen waar ze worden verstoord
Op welke plekken zwanen verstoring door recreanten ervaren, is af te lezen aan de hoeveelheid voedsel die ze achterlaten. Tenminste, als je corrigeert voor andere milieufactoren zoals bodemsoort en waterdiepte. Dat blijkt uit onderzoek, waarop onderzoeker Abel Gyimesi van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) op vrijdag 29 januari promoveerde aaan de Universiteit Utrecht. Lees meer

Auteur: Teun Terpstra
Promotiedatum: 15 januari 2010
Universiteit: Universiteit Twente

De kans op een overstroming in Nederland is niet groot, máár als er een plaatsvindt, weet de Nederlandse burger niet wat hij moet doen. Dat komt naar voren uit onderzoek van communicatiewetenschapper Teun Terpstra. 'De overheid benadrukt te veel dat we veilig zijn en communiceert te weinig over de mogelijke gevolgen van overstromingen, en over wat we moeten doen als het toch fout gaat.' Lees meer.

Auteur: Eva Remke
Promotiedatum: 14 januari 2010
Universiteit: Radboud Universiteit Nijmegen

De luchtverontreiniging met zuren en meststoffen (stikstofverbindingen) wordt sinds de tachtiger jaren onderkend als een groot probleem, toen bossen in Europa op grote schaal begonnen af te sterven. Sindsdien zijn in een aantal ecosystemen (heiden, kalkgraslanden) de gevolgen van de luchtvervuiling onderzocht. In dit onderzoek van Eva Remke is de kwetsbaarheid van korstmosrijke duingraslanden voor vermesting vanuit de lucht vastgesteld. Zij bekeek de effecten van stikstofdepositie in zowel sterk aangetaste gebieden als Terschelling als op nagenoeg intacte locaties rondom de Oostzee. Lees meer

Auteur: Julia Schröder
Promotiedatum: 11 januari 2010
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Fatale vergrijzing onder grutto's in Nederland
Het zal niet lang meer duren voor de grutto in Nederland een zeldzame broedvogel is. Als er niet snel ingrijpende maatregelen worden genomen, tenminste. Dat stelt Julia Schröder naar aanleiding van haar onderzoek naar fitnesscorrelaties bij de grutto. Er is, met name, niet genoeg jonge aanwas. Lees meer

Auteur: Marc Hijma
Promotiedatum: 23 december 2009
Universiteit: Universiteit Utrecht

De verwachte snelle zeespiegelstijging in de komende eeuw zal wereldwijd verdrinking veroorzaken van laaggeleden gebieden. Dit is niets nieuws, in het verleden gebeurde dit al regelmatig en onderzoek hiernaar kan ons veel leren over hoe kustgebieden zullen gaan reageren op een stijgende zee. Lees meer

Auteur: Tjisse van der Heide
Promotiedatum: 14 december 2009
Universiteit: Radboud Universiteit Nijmegen

Zeegrasvelden hebben een sleutelfunctie in veel kustgebieden: ze bieden voedsel en beschutting aan talloze diersoorten en beschermen de kustlijn bij zware stormen. In de afgelopen eeuw is er ook in Nederland veel zeegras verloren gegaan, vaak door menselijk ingrijpen. Lees meer

Auteur: Jan Post
Promotiedatum: 3 november 2009
Universiteit: Wageningen University

Energie opwekken op grote schaal uit het mengen van zoet en zout water is technisch en praktisch mogelijk. Wereldwijd is de potentie van deze schone energie - 'blauwe stroom' - zeer groot. Ook in Nederland kunnen over minimaal tien jaar blauwe stroomcentrales worden geplaatst, onder meer aan de Afsluitdijk, die samen de helft van de huidige elektriciteitsbehoefte kunnen dekken. Lees meer

Auteur: Alma de Groot
Promotiedatum: 23 oktober 2009
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Kwelders, begroeide gebieden die periodiek door de zee worden overspoeld, staan in de belangstelling vanwege hun bijdrage aan kustbescherming en biodiversiteit. Om deze dynamische gebieden goed te kunnen beheren is inzicht nodig in de opslibbing en ontwikkeling van kwelders op lange termijn. Lees meer

Auteur: Karin Troost
Promotiedatum: 9 oktober 2009
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

In dit proefschrift wordt onderzocht waardoor de Japanse oester zich zo snel heeft kunnen vestigen in Nederland en wat daarvan de gevolgen zijn voor inheemse schelpdieren. Tegenwoordig komen verscheidene niet-inheemse diersoorten voor in Nederland, waarvan de Japanse oester een van de meest succesvolle is. Lees meer

Auteur: Joana Campos
Promotiedatum: 10 september 2009
Universiteit: Vrije Universiteit Amsterdam

De bruine of gewone garnaal Crangon crangon is een van de meest voorkomende soorten in Europese ondiepe kustwateren en belangrijk voor de Noordzeevisserij. Joana Campos bevestigt in haar promotieonderzoek dat vrouwelijke garnalen sneller groeien dan mannelijke en dat de trends voor beide geslachten apart bestudeerd moeten worden. Hun groei is misschien langzamer dan eerder werd aangenomen maar zij presenteert in haar proefschrift voorstellen om het visserijbeheer te verbeteren. Lees meer.

Auteur: Giles Lesser
Promotiedatum: 4 juni 2009
Universiteit: Technische Universiteit Delft

Dit proefschrift beschrijft de ontwikkeling en validatie van een nieuw driedimensionaal sediment transport en morfologisch numeriek model geschikt voor kustgebieden. Het proefschrift behandelt de modellering van zowel gesuspendeerd als bodemtransport van niet-cohesief sediment, en beschrijft de implementatie van een bodemveranderingsschema dat gebruik maakt van nieuwe methodes voor het modelleren van morfologische versnelling en (rivier)bank erosie. Lees meer

Auteur: Debbie Buehler
Promotiedatum: 7 november 2008
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Immuniteit kanoet varieert tijdens jaarcyclus
"Hoe gaan trekvogels om met het risico ziek te worden en hoe verdelen ze de hulpbronnen die nodig zijn voor de immuunfuntie tijdens hun drukke jaarcyclus?" Het proefschrift van Debbie Buehler probeert ons begrip van de jaarcyclus van immuunfunctie in verschillende omgevingen te vergroten. Kanoeten, waadvogels die over lange afstand trekken, werden gebruikt als modelsoort voor experimentele- en veldstudies. Lees meer.

Auteur: Han Nijdam
Promotiedatum: 2 oktober 2008
Universiteit: Universiteit Leiden

Uit bestudering van Oudfriese boeteregisters, een soort letselschadelijsten, blijkt hoezeer eer en lichaam met elkaar verbonden waren in de ideologie van de middeleeuwse Friezen. Uit het onderzoek is een model van eer voortgekomen dat toepasbaar is op meerdere culturen en tijdperken. Op 2 oktober 2008 promoveerde Han Nijdam aan de Universiteit Leiden. Lees meer.

Auteur: Götz Eichhorn
Promotiedatum: 23 juni 2008
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

De flexibiliteit van de brandgans
Een zo optimaal mogelijke management van tijd en (voedsel)energie is erg belangrijk voor het maximeren van de fitness van het individu (dus op de overleving en het voortplantingssucces). Götz Eichhorn onderzocht de aspecten van de tijdsplanning en het verkrijgen en benutten van voedselbronnen bij de brandgans Branta leucopsis tijdens de voorjaarstrek en tijdens het broedseizoen. Hij constateerde een opmerkelijke flexibiliteit van deze gans in zijn trek- en broedgedrag. Lees meer.

Auteur: Meinte Engelmoer
Promotiedatum: 7 januari 2008
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

In dit proefschrift wordt het het numerieke en functionele belang van de Waddenzee voor 12 soorten steltlopers in de afgelopen 30 jaar behandeld. De resultaten van tellingen en vangsten van deze twaalf steltlopersoorten worden behandeld. Lees meer

Auteur: Maarten Buijsman
Promotiedatum: 10 oktober 2007
Universiteit: Universiteit Utrecht

Dit proefschrift beschrijft analyses van stroomsnelheden en bodemstructuren in het Marsdiep, het zeegat tussen Den Helder en Texel in de westelijke Waddenzee. De metingen zijn van begin 1998 tot eind 2005 gedaan met een 'acoustic Doppler current profiler' (ACDP) die onder de veerboot 'Schulpengat' werd gemonteerd.  Lees meer

Auteur: Ingrid Tulp
Promotiedatum: 5 oktober 2007
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Ingrid Tulp beschrijft in een boeiend proefschrift het harde leven van arctische broedvogels, vanaf het moment dat zij uitgeput arriveren op de toendra totdat zij enkele maanden later met hun kroost naar het Zuiden trekken. De Arctis is voor een bioloog een vergrootglas; want in deze extreme omstandigheden is de timing van aankomst en broeden van de steltlopers nog crucialer dan in gematigder gebieden. En de gevolgen van de klimaatverandering zouden er ook wel eens beter zichtbaar kunnen zijn. Tulp promoveerde op 5 oktober 2007 aan de Rijksuniversiteit Groningen. Lees meer

Auteur: Joana Cardoso
Promotiedatum: 21 september 2007
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Groei en overleving van tweekleppigen in de Waddenzee
In de Waddenzee treden grote verschillen in omgevingsfactoren op, zoals watertemperatuur, zoutgehalte, voedselaanbod, stroming, die de groei, overleving en voortplanting van bodemdieren beïnvloeden. Joana Cardoso onderzocht het effect van omgevingsfactoren op de groei en voortplanting van vijf algemene schelpdiersoorten: het nonnetje, de kokkel, de mossel en de strandgaper, maar ook de Japanse of Pacific oester, een soort die recentelijk in de Waddenzee verschenen is en momenteel in aantal toeneemt. Lees meer.

Auteur: Isabel Smallegange
Promotiedatum: 5 september 2007
Universiteit: Universiteit van Amsterdam

In dit proefschrift wordt het foerageergedrag van de strandkrab - één van de toppredatoren van de Waddenzee - bestudeerd. De rol die competitie en prooiaanbod spelen in de plekkeuze en de ruimtelijke verspreiding van foeragerende predatoren stond daarbij centraal. Lees meer

Auteur: Romke Kats
Promotiedatum: 20 april 2007
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Sterfte eidereenden direct gevolg mosselentekort
De afgelopen vijftien jaar is regelmatig grote sterfte opgetreden onder eidereenden. De oorzaak hiervan is rechtstreeks terug te voeren op het magere aanbod van zowel diepwatermosselen als droogvallende mosselbanken in het waddengebied, ontdekte Romke Kats. De mosselen zijn zelfs zo belangrijk voor eidereenden, dat Kats de eenden beschouwt als een belangrijke indicatorsoort voor de mosselstand in de Waddenzee. Lees meer.

Auteur: Johan van der Wal
Promotiedatum: 1 maart 2007
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Dit proefschrift behandelt het leven op Terschelling in bezettingstijd. Het bestaat uit drie delen. In het eerste deel wordt een historisch perspectief geschetst van Terschelling.Het tweede deel beschrijft de gebeurtenissen tijdens de Duitse bezetting op het eiland. In het derde deel wordt ingegaan op de zeelieden. Lees meer

Auteur: Lennart de Nooijer
Datum: 17 januari 2007
Universiteit: Universiteit Utrecht

Foraminiferen verraden veranderingen in mariene ecosystemen
Menselijk ingrijpen heeft een grote invloed op de dynamiek van ecosystemen als de Noordzee en de Waddenzee. Dat is één van de conclusies uit het proefschrift van Lennart de Nooijer. Zijn onderzoek richtte zich op het achterhalen van de natuurlijke variaties in deze ecosystemen door bijvoorbeeld klimaatveranderingen, om zo de bijdrage van menselijke activiteiten te kunnen kwantificeren. Lees meer.

Auteur: Jeroen Reneerkens
Datum: 12 januari 2007
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Was om veren mee te poetsen verandert van samenstelling

Jeroen Reneerkens onderzocht de redenen voor de chemische veranderingen van de was waarmee strandlopers hun veren poetsen. De samenstelling van de was past zich aan aan het seizoen, maar ook vlak voor de grote trek van de strandloper naar zijn broedplaats. Lees meer.

Auteur: Esther Chang
Promotiedatum: 10 november 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Storm van grote invloed op zaadverspreiding kwelderplanten
Esther Chang onderzocht de invloed van  zaadverspreidingsfactoren op de soortensamen­stelling binnen plantengemeenschappen op de kwelder, in het bijzonder op Schiermonnikoog. Zij concludeert onder andere dat het grote vermogen van stormen om zaden te kunnen verbreiden het vóórkomen van soorten op meer groeiplaatsen lijkt te versterken, maar tevens het aantal individuen van soorten te beperken door het wegspoelen van veel zaden uit bronpopulaties. Lees meer.

auteur: Frans Sijtsma
Promotiedatum: 19 oktober 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Evaluaties duurzaamheidsprojecten moeten en kunnen scherper
Irrelevante vragen, teveel criteria en te beperkte gezichtspunten. Volgens onderzoeker Frans Sijtsma gaat er veel mis bij de evaluatie van grote duurzaamheids­projecten. "Het is onmogelijk om het helemaal goed te doen, maar het moet scherper. En het kan scherper." Lees meer.

Auteur: Martijn van de Pol
Promotiedatum: 14 juli 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Scholekster met goed huwelijk succesvoller
Scholeksters zijn langlevende (soms wel 35 jaar) kust- en weidevogels, die ieder jaar hetzelfde territorium verdedigen en daar hun jongen grootbrengen. Veel van deze zwart-witte steltlopers blijven hun hele leven bij dezelfde partner, al is overspel en scheiding zeker geen onbekend fenomeen. Op het eerste gezicht mogen de vogels gelijk lijken, ze blijken allemaal een ander levensverhaal te hebben, afhankelijk van hun afkomst, de keuzes die ze maken en het lot. Lees meer.

Auteur: Mineke Wolters
Promotiedatum: 1 mei 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Spontaan herstel van kwelders na dijkdoorbraak
Kwelders zijn eeuwenlang ingepolderd en geschikt gemaakt voor landbouwkundig gebruik. Tegenwoordig is inpoldering echter financieel weinig aantrekkelijk en is de functie van kwelders voor natuurbehoud en kustverdediging prominent geworden. Deze omslag komt tot uiting in het besluit om verschillende voormalig ingepolderde gebieden terug te geven aan de zee, middels het doorbreken van dijken of zomerkades (ontpoldering). Kwelders zijn, met name in de winter, belangrijke voedselbronnen voor vogels en vormen een belangrijke kustverdediging. Lees meer.

Auteur: Cornelia Wuchter
Promotiedatum 27 februari 2006
Universiteit: Universiteit van Utrecht

Oerbacteriën spelen belangrijke rol in koolstof- en stikstofcycli van de zee
Cornelia Wuchter deed bij het Koninklijk Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) onderzoek naar een aantal zeer basale vragen in de microbiologie: waar in zee komen oerbacterien voor en wat zijn de koolstofbron en de energiebron waarvan zij leven? Daarnaast bekeek zij of veranderingen in de samen-stelling van de unieke vetten van deze organismen gebruikt kan worden om de temperatuur van de bovenste laag van het zeewater in het verre verleden te herleiden.  Lees meer

Auteur: Sandra van der Graaf
Promotiedatum: 10 februari 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Brandganzen flexibel bij veranderingen in klimaat en grasland
De brandgans is in staat zich aan te passen aan de huidige veranderingen in het klimaat en op graslanden. Dit blijkt uit onderzoek van promovenda Sandra van der Graaf. De ganzen zullen dan ook niet uit het Nederlandse kustgebied verdwijnen. Wel zal de populatie kleiner worden. Lees meer.

Auteur: Eric Stienen
Datum: 20 januari 2006
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Halverwege de vorige eeuw broedde driekwart van de Europese populatie van de grote stern Sterna sandvicensis langs de Nederlandse kust. Na een lekkage van gifstoffen in de Nederlandse en Duitse kustwateren liep het aantal broedparen dramatisch terug; van 35 duizend in de jaren vijftig naar slechts 865 in 1965. Het herstel verloopt langzaam; in 1994 waren er nog maar tienduizend broedparen. Bovendien schommelt de Nederlandse populatie flink. Lees meer.

Auteur: Bart van der Aa
Promotiedatum: 26 mei 2005
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Werelderfgoed in gevaar - Verdrag biedt geen garantie voor bescherming
UNESCO's lijst van werelderfgoed zou de 'meest waardevolle' monumenten en natuurlijke gebieden van de wereld moeten omvatten. En het werelderfgoedverdrag zou dit belangrijkste erfgoed moeten beschermen. Of ze dat ook doen, is nog maar de vraag. Promovendus Bart van der Aa deed in zes landen onderzoek naar 67 werelderfgoedsites. Zijn conclusie: 'De UNESCO mag wel vaker de tanden laten zien. Maar dat kan pas als de lijst daadwerkelijk wordt gebaseerd op kwaliteit.' Lees meer. 

Auteur: Daan Bos
Promotiedatum: 25 oktober 2002
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

Rotganzen zijn, samen met brandganzen, de meest talrijke ganzen in het internationale Waddengebied. Ze foerageren beide op kwelders en in polders langs de kust. Met name de voorjaarsperiode is voor rotganzen belangrijk omdat ze in die periode moeten opvetten ter voorbereiding van de trek naar de broedgebieden en het broedseizoen zelf. Lees meer.

Auteur: Gerbrig Tromp
Promotiedatum: 17 december 2001
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

In deze studie wordt een beeld geschetst van het politiek handelen in de provinciale politiek, op verschillende manieren, op verschillende niveaus en over verschillende onderwerpen. Dat gebeurt aan de hand van twee empirische onderzoeken en een theoretisch onderzoek, die ieder een eigen probleemstelling kennen. Het eerste onderzoek is een empirisch onderzoek naar het functioneren van een geïnstitutionaliseerd bestuurlijk overleg voor het Nederlandse Waddengebied in de periode 1987 - 1993. Lees meer

Auteur: Zwanette Jager
Promotiedatum: 20 april 1999
Universiteit: Universiteit van Amsterdam

Het proefschrift van Zwanette Jager, getiteld 'Floundering - Processes of tidal transport and accumulation of larval flounder (Platichthys flesus L.) in the Ems-Dollard nursery', beschrijft de processen van getijden­transport en ophoping van botlarven in de kinderkamer. Lees meer

Auteur: Pieter Honkoop
Promotiedatum: 11 december 1998
Universiteit: Rijksuniversiteit Groningen

In dit proefschrift worden de effecten van winterse omstandigheden op de reproductie van de tweekleppige Macoma balthica (het nonnetje) bestudeerd. Lees meer.